يا معاصى و گناه را در درون نفس خود مخفى مى‌كنند.
و در هر حال، كنايه‌اى است از آلودگى به گناه، معصيت و خوهاى شيطانى و درست در نقطه مقابل «تزكيه».
جمع تمام اين معانى در مفهوم وسيع آيه نيز، بى مانع است.
و به اين ترتيب، پيروزمندان و شكست خوردگان در صحنه زندگى دنيا مشخص مى‌شوند، و معيار ارزيابى اين دو گروه، چيزى جز «تزكيه نفس، نمو و رشد روح تقوا و اطاعت خداوند» يا «آلودگى به انواع معاصى و گناهان» نيست.
و از اينجا روشن مى‌شود، اين كه: در حديثى، از امام باقر و امام صادق عليهما السلام در تفسير آيه، نقل شده است كه: قَدْ أَفْلَحَ مَنْ أَطاعَ وَ خابَ مَنْ عَصى‌: «رستگار شد كسى كه اطاعت كرد و نوميد و محروم گشت كسى كه عصيان نمود» «١» در حقيقت، بيان نتيجه و حاصل مقصود است.
در حديث ديگرى آمده است: رسول خدا صلى الله عليه و آله هنگامى كه آيه «قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَكَّاها» را تلاوت مى‌فرمود، توقف مى‌كرد و چنين دعا مى‌نمود: اللَّهُمَّ آتِ نَفْسِي تَقْواها، وَ أَنْتَ وَلِيُّها وَ مَوْلاها، و زَكَّها وَ أَنْتَ خَيْرُ مَنْ زَكَّاها: «پروردگارا! به نفس من تقوايش را مرحمت كن، تو ولى و مولاى آن هستى، و آن را تزكيه فرما، كه تو بهترين تزكيه كنندگانى». «٢»
اين سخن، نشان مى‌دهد كه، پيمودن اين راه پر پيچ و خم، و گذشتن از اين گردنه صعب العبور، حتى براى پيامبر صلى الله عليه و آله جز به توفيق الهى ممكن نيست، يعنى با گام‌هائى از سوى بندگان و تأييداتى از سوى خداوند، لذا در حديث ديگرى از همان حضرت در تفسير اين دو آيه مى‌خوانيم: أَفْلَحَتْ نَفْسٌ زَكَّاهَا اللَّهُ، وَ