است، و مى‌دانيم خداوند بزرگ، نعمت‌هاى فراوان بسيارى به پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله ارزانى داشته، كه هر يك از آنچه در بالا گفته شد، يكى از مصداق‌هاى روشن آن است، و مصداق‌هاى بسيار ديگرى نيز دارد كه ممكن است به عنوان تفسير مصداقى براى آيه ذكر شود.
به هر حال، تمام مواهب الهى بر شخص پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله در تمام زمينه‌ها، حتى پيروزى‌هايش در غزوات بر دشمنان، و حتى علماى امتش كه در هر عصر و زمان مشعل فروزان قرآن و اسلام را پاسدارى مى‌كنند، و به هر گوشه‌اى از جهان مى‌برند، همه در اين خير كثير وارد هستند.
فراموش نبايد كرد: اين سخن را خداوند زمانى به پيامبرش مى‌گويد كه، آثار اين خير كثير هنوز ظاهر نشده بود، اين خبرى بود از آينده نزديك و آينده‌هاى دور، خبرى بود اعجازآميز و بيانگر حقانيت دعوت رسول اكرم صلى الله عليه و آله.
***
اين نعمت عظيم، و خير فراوان، شكرانه عظيم لازم دارد، هر چند شكر مخلوق، هرگز حق نعمت خالق را ادا نمى‌كند، بلكه توفيق شكرگزارى، خود، نعمت ديگرى است از ناحيه او، لذا مى‌فرمايد: «اكنون كه چنين است، فقط براى پروردگارت نماز بخوان و قربانى كن» «فَصَلِّ لِرَبِّكَ وَ انْحَرْ».
آرى، بخشنده نعمت او است، بنابراين، نماز، عبادت و قربانى كه آن هم نوعى عبادت است، براى غير او معنى ندارد، مخصوصاً با توجه به مفهوم «ربّ» كه حكايت از تداوم نعمت‌ها و تدبير و ربوبيت پروردگار مى‌كند.
كوتاه سخن اين كه: «عبادت» خواه به صورت نماز باشد، يا قربانى كردن، مخصوص «ربّ» و ولى نعمت است، و او منحصراً ذات پاك خدا است.
اين، در برابر اعمال مشركان است كه براى بتها سجده و قربانى مى‌كردند، در