تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٠٤
خواهيد دانست» «ثُمَّ كَلَّا سَوْفَ تَعْلَمُونَ».
جمعى از مفسران اين دو آيه را تكرار و تأكيد يك مطلب دانستهاند، كه هر دو به صورت سربسته از عذابهائى كه در انتظار اين مستكبران متفاخر است، خبر مىدهد.
در حالى كه بعضى ديگر، اولى را اشاره به عذاب قبر و برزخ كه انسان بعد از مرگ، با آن روبرو مىشود دانستهاند، و دومى را اشاره به عذاب قيامت.
در حديثى، از اميرمؤمنان على عليه السلام آمده است: ما زِلْنا نَشُكُّ فِى عَذابِ الْقَبْرِ حَتّى نَزَلَتْ أَلْهاكُمُ التَّكاثُرُ، الى قَوْلِهِ كَلَّا سَوْفَ تَعْلَمُونَ، يُرِيْدُ فِى الْقَبْرِ، ثُمَّ كَلَّا سَوْفَ تَعْلَمُونَ، بَعْدَ الْبَعْثِ:
«گروهى از ما پيوسته درباره عذاب قبر در شك بودند، تا اين كه سوره «الهاكم التكاثر» نازل شد، تا آنجا كه فرمود: «كلا سوف تعلمون» منظور از آن عذاب قبر است، سپس فرمود: «ثم كلا سوف تعلمون» منظور عذاب قيامت است». «١»
در تفسير «كبير فخر رازى» اين مطلب از يكى از ياران على عليه السلام به نام «زر بن جيش» نقل شده كه مىگويد: ما از عذاب قبر در شك بوديم، تا از على عليه السلام شنيديم كه مىفرمود: «اين آيه دليل بر عذاب قبر است». «٢»
***
سپس مىفرمايد: «اين چنين نيست كه شما تفاخر كنندگان مىپنداريد اگر شما به آخرت ايمان داشتيد و با علم اليقين آن را مىدانستيد هرگز به سراغ اين امور نمىرفتيد و تفاخر و مباهات به اين مسائل باطل نمىكرديد» «كَلَّا لَوْ تَعْلَمُونَ