تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٤٥
در اين كه: منظور از أَثْقال: «بارهاى سنگين» چيست؟ مفسران تفسيرهاى متعددى ذكر كردهاند:
بعضى گفتهاند: منظور انسانها هستند كه با زلزله رستاخيز از درون قبرها به خارج پرتاب مىشوند، نظير آنچه در سوره «انشقاق» آيه ٤ آمده است: «وَ أَلْقَتْ ما فِيْها وَ تَخَلَّتْ».
و بعضى گفتهاند: گنجهاى درون خود را بيرون مىريزد، و مايه حسرت دنياپرستان بى خبر مىگردد. «١»
اين احتمال نيز وجود دارد: منظور بيرون فرستادن مواد سنگين و مذاب درون زمين است، كه معمولًا كمى از آن به هنگام آتشفشانها و زلزلهها بيرون مىريزد، در پايان جهان، آنچه در درون زمين است، به دنبال آن زلزله عظيم به بيرون پرتاب مىشود.
تفسير اول مناسبتر به نظر مىرسد، هر چند جمع ميان اين تفاسير نيز بعيد نيست.
***
به هر حال، در آن روز انسان از ديدن اين صحنه بى سابقه، سخت متوحش مىشود، و مىگويد: «چه مىشود كه زمين اين گونه به لرزه در آمده است، و آنچه در درون داشته بيرون ريخته»؟ «وَ قالَ الإِنْسانُ ما لَها».
گر چه، بعضى «انسان» را در اينجا به خصوص انسانهاى كافر تفسير كردهاند، كه در مسأله معاد و رستاخيز شك و ترديد داشتهاند، ولى ظاهر اين است: انسان در اينجا معنى گستردهاى دارد كه همگان را شامل مىشود؛ زيرا