تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٦٧
لَقَدْ عَلِمْتُمُ النَّشْأَةَ الأُولى فَلَوْ لا تَذَكَّرُون). «١»- «٢»
عالم گياهان، پيوسته و در هر سال، منظره مرگ و حيات مجدد را در برابر چشم انسان مجسم مىسازند، و آفرينشهاى پى در پى دوران جنينى، هر كدام معاد و حيات مجددى محسوب مىشود، با اين همه چگونه اين انسان، روز جزا را انكار مىكند؟
از آنچه گفتيم، روشن مىشود: مخاطب اين آيه، نوع انسان است، و اين احتمال كه: «مخاطب شخص پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله باشد و منظور اين است كه: با وجود دلائل معاد، چه كسى يا چه چيزى مىتواند تو را تكذيب كند» بعيد به نظر مىرسد.
و نيز روشن شد: منظور از «دين» در اينجا، آئين و شريعت نيست، بلكه همان جزا و روز جزا است، آيه بعد نيز گواه بر اين معنى است.
***
چنان كه مىفرمايد: «آيا خداوند بهترين حكم كنندگان و داوران نيست»؟! «أَ لَيْسَ اللَّهُ بِأَحْكَمِ الْحاكِمينَ».
و اگر دين را به معنى كل شريعت و آئين بگيريم، معنى اين آيه چنين مىشود: «آيا خداوند احكام و فرمانهايش از همه حكيمانهتر و متقنتر نيست»؟
يا اين كه: آفرينش پروردگار در مورد انسان از هر نظر آميخته با حكمت، علم و تدبير است.
ولى چنان كه گفتيم، معنى اول مناسبتر به نظر مىرسد.
در حديثى آمده است: موقعى كه پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله سوره «و التين» را تلاوت