تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٢٦
اين، نشان مىدهد: در مورد يتيمان گر چه مسأله اطعام و انفاق، مهم است، ولى از آن مهمتر دلجوئى، نوازش و رفع كمبودهاى عاطفى است، و لذا در حديث معروفى مىخوانيم: رسول اللَّه صلى الله عليه و آله فرمود: مَنْ مَسَحَ عَلى رَأْسِ يَتِيْمٍ كانَ لَهُ بِكُلِّ شَعْرَةٍ تَمُرُّ عَلى يَدِهِ نُورٌ يَوْمَ الْقِيامَةِ:
«هر كس به عنوان نوازش دست بر سر يتيمى كشد به تعداد هر موئى كه دست او از آن مىگذرد، در روز قيامت نورى خواهد داشت». «١»
گوئى خداوند به پيامبر صلى الله عليه و آله مىفرمايد: تو خود يتيم بودى و رنج يتيمى را كشيدهاى، اكنون از دل و جان مراقب يتيمان باش و روح تشنه آنها را با محبت سيراب كن.
***
پس از آن، به دومين دستور پرداخته، مىفرمايد: «و سؤال كننده را از خود مران» «وَ أَمَّا السَّائِلَ فَلا تَنْهَرْ».
«لا تَنْهَرْ» از ماده «نهر» به معنى «راندن توأم با خشونت» است، و بعيد نيست ريشه آن با «نهر» به معنى نهر آب جارى يكى باشد؛ چرا كه آن هم آب را با شدت مىراند!
در اين كه: منظور از «سائل» در اينجا چه كسى است؟ چند تفسير وجود دارد:
نخست اين كه: منظور كسانى است كه سؤالاتى در مسائل علمى، اعتقادى و دينى دارند، به قرينه اين كه: اين دستور تفريعى است بر آنچه در آيات قبل آمده:
وَ وَجَدَكَ ضآلًّا فَهَدى: «خداوند تو را گمشده يافت و هدايت كرد»، پس به شكرانه اين هدايت الهى، تو نيز در هدايت نيازمندان كوشا باش، و هيچ تقاضا