پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٧٤ - ترجمه

شرح و تفسير وصف زاهدان در دنيا

امام عليه السّلام در اين بخش از خطبه به سه نكته اشاره مى‌فرمايد كه تأكيد و تكميلى است بر بخش گذشته اين خطبه، و مقدمه‌اى است بر بخش آينده.

نخست به سراغ توصيف زاهدان در دنيا مى‌رود تا با مقايسه كردن حال مخاطبين با حال آنها وضع هر كس روشن شود و در اين جا براى زاهدان سه ويژگى مى‌شمرد، مى‌فرمايد: «زاهدان در دنيا قلوبشان مى‌گريد گرچه ظاهرا بخندند» (إنّ الزّاهدين في الدّنيا تبكي قلوبهم و إن ضحكوا).

«و سخت محزون و غمگين‌اند گرچه ظاهرا شادمانى كنند» (و يشتدّ حزنهم و إن فرحوا).

«و نسبت به خود سخت خشمگين هستند (و از وضع اخلاقى و طاعات خود راضى نيستند) هر چند به خاطر روزى‌هاى فراوانى كه به آنها داده شده در پيشگاه خداوند شاكرند» (و يكثر مقتهم أنفسهم و إن اغتبطوا [١] بما رزقوا).

آرى چشم‌هاى قلب آنها گريان است به خاطر نقايص و كمبودهايى كه در خود مى‌بينند و لغزش‌هايى كه احيانا از آنها سرزده، هر چند براى حفظ آداب اجتماعى و اخلاقى ظاهرا شاد و خندان باشند. آنها بر گذشته خويش تأسف مى‌خورند و از فرصت‌هايى كه در دست داشته‌اند و از آن استفاده نكرده‌اند

[١] بسيارى از شارحان نهج البلاغه جمله «اغتبطوا» را طبق بعضى از نسخه‌ها به صورت مجهول خوانده‌اند و آن را به معنى مورد غبطه واقع شدن تفسير كرده‌اند و بعضى آن را به صورت فعل معلوم آورده‌اند و مفهومى شبيه آنچه گفته شد از آن فهميده‌اند در حالى كه با مراجعه به متون لغت روشن مى‌شود كه «اغتباط» به معنى ديگرى است و آن خوشحال بودن و شكر خدا را در برابر نعمت‌ها به جاى آوردن است. (به لسان العرب و قاموس و لغات ديگر مراجعه شود).