پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦٩٥ - شرح و تفسير در ظاهر متحدند و در باطن دشمن يكديگر!

منهما حامل ضبّ‌ [١] لصاحبه، و عمّا قليل يكشف قناعه به).

«ضب» در اصل به معنى سوسمار است، و عرب معتقد است: اين حيوان، علاوه بر حماقت، بسيار بى‌عاطفه است تا آن جا كه فرزندان خود را مى‌خورد، و به همين دليل ضرب المثلى است در بى‌عاطفه بودن، امام عليه السّلام در جمله بالا (حامل ضبّ لصاحبه) از اين ضرب المثل استفاده فرموده و مى‌گويد: گويى هر كدام از اين دو، سوسمارى را براى ديگرى به ارمغان مى‌برد و اين تعبير بسيار لطيفى از كينه و عداوت پنهانى آن دو نسبت به يكديگر است.

در ادامه اين سخن مطلب را بى پرده‌تر بيان كرده، مى‌افزايد: «به خدا سوگند! اگر اين دو به آنچه مى‌خواهند برسند (و حكومت را در دست گيرند) اين يكى جان ديگرى را مى‌گيرد و آن ديگر مى‌خواهد اين را از ميان بردارد» (و اللّه لئن أصابوا الّذي يريدون لينتزعنّ هذا نفس هذا، و ليأتينّ هذا على هذا).

جالب اين كه آنچه را امام عليه السّلام در جمله بالا درباره «طلحه و زبير» بيان فرموده، در مورد تمام كسانى كه براى رسيدن به حكومت، دست به دست هم مى‌دهند و ائتلاف مى‌كنند، ولى انگيزه الهى ندارند، صادق است. آنها تا زمانى با هم متّحدند و مؤتلف، كه به پيروزى نرسيدند؛ به مجرّد اين كه پيروز شوند، هر كدام سعى در نابودى ديگرى و به دست گرفتن قدرت بلا منازع دارد، شواهد اين معنا در طول تاريخ بشر در هر زمان و هر مكان ديده مى‌شود، در حالى كه اگر انگيزه‌ها الهى باشد، همكارى و ائتلاف پايدار مى‌ماند و اى بسا هر يك تصدّى حكومت را به ديگرى پيشنهاد كند.

[١] «ضبّ» معانى متعددى دارد از جمله به معنى «كشيدن آب» و «كينه» و «سوسمار» آمده است.