پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦٩٧ - شرح و تفسير در ظاهر متحدند و در باطن دشمن يكديگر!

مى‌كنند، به جهاد مى‌روند زيرا زحمات خود را به حساب خدا مى‌گذارند و چشم اميد به ثواب و پاداش او دارند.

جمله «قد سنّت لهم السّنن»، اشاره به اين است كه در سنتهاى پيامبر صلّى اللّه عليه و آله راه روشهاى لازم براى قيام در برابر ياغيان و باغيان ارائه شده است و جمله «و قدّم لهم الخبر» (از پيش به آنها خبر داده شده است) اشاره به حديث پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله است كه به ياران خود فرمود: «با گروه «ناكثين» (پيمان شكنان) و «قاسطين» (ظالمان) و «مارقين» (از دين برگشته‌ها) پيكار كنيد» [١].

بنابر اين با توجه به آشكار بودن گمراهى گروه فتنه‌انگيز، و روشن بودن سنتهاى پيامبر صلّى اللّه عليه و آله در برابر اين گونه افراد، و پيش‌بينى سريعى كه در كلام پيامبر صلّى اللّه عليه و آله درباره آنها شده، جاى ابهامى باقى نمى‌ماند و هر مؤمن مخلصى بايد در برابر آنها بايستد.

و در ادامه اين سخن مى‌افزايد: (به يقين) «براى هر ضلالتى، علّتى است و براى هر پيمان شكنى، دست آويز و بهانه‌اى!» (و لكلّ ضلّة علّة، و لكلّ ناكث شبهة).

به يقين امام عليه السّلام نمى‌خواهد در اين سخنان، خطاهاى آشكار و اعمال زشت و نادرست «طلحه و زبير» را توجيه كند، بلكه مى‌خواهد به اين حقيقت اشاره فرمايد، كه گمراهيها بى‌علّت نيست و علّت آنها غالبا اختيارى است، هواى نفس، دنياپرستى، جاه طلبى، خودكامگى و كبر و غرور و حسد، عامل اصلى بسيارى از گمراهيهاست و اين معنا درباره «طلحه و زبير» كاملا آشكار است.

و جمله «لكلّ ناكث شبهة»، اشاره به اين است كه هر پيمان شكنى معمولا دستاويز و بهانه‌اى براى خود درست مى‌كند، تا عوام را بفريبد، و به دنبال خود بكشاند، همان گونه كه «طلحه و زبير» خون «عثمان» را بهانه و دستاويز خود

[١] تاريخ بغداد، جلد ١٣ صفحه ١٨٧ طبع دار الفكر.