پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣١١ - نكته بحث مهمى درباره طرز تقسيم بيت المال

و خويشاوندان «عثمان» بر همه برترى داشتند و قسمت عمده بيت المال در ميان آنها تقسيم مى‌شد [١].

مرحوم علامه امينى رحمه اللّه در جلد هشتم الغدير صفحه ٢٨٦ تحت عنوان «الفوضى فى مال اللّه» ارقام و اعداد دقيق بخششهاى بى‌حساب «عثمان» را به دوستان و بستگان و اطرافيانش از منابع مختلف اهل سنت جمع آورى كرده، اعداد و ارقامى كه انسان را در وحشت و حيرت فرو مى‌برد و همين امر يكى از عوامل مهم شورش مسلمين بر ضدّ عثمان بود.

و نيز يكى از علل مخالفت سران قبايل و بازى‌گران سياسى عصر على بن ابى طالب عليه السّلام به آن حضرت حذف اين امتيازات و رعايت مساوات بين همه مسلمين بود (آن گونه كه از خطبه بالا و خطب ديگر نهج البلاغه و تواريخ استفاده مى‌شود) [٢].

جالب اين كه سردمداران سياسى آن زمان نيز اين مسأله را كتمان نمى‌كردند همان گونه كه «طبرى» در كتاب خود آورده است كه مردى به «ابو عبد الرحمن سلمى» (كه از معاريف آن زمان بود [٣]) گفت: «تو را به خدا سوگند مى‌دهم! از چه زمانى على عليه السّلام را دشمن داشتى؟ آيا از آن زمان نبود كه اموال بيت المال را تقسيم كرد و به تو و خاندان تو (كه استفاده زيادى از بيت المال كرده بوديد) چيزى نداد؟ «ابو عبد الرحمن» در پاسخ گفت: حال كه مرا به خدا سوگند مى‌دهى بايد بگويم آرى همين گونه است» [٤].

[١] شرح بيشتر درباره اين ماجراى غم‌انگيز را در شرح خطبه شقشقيه خطبه سوّم گذشت.

[٢] به خطبه ٢٣٢ مراجعه شود.

[٣] «ابو عبد الرحمن سلمى» از معاريف تابعين است و جزء صحابه نبود و بعضى گفته‌اند: در آغاز از خواص امير مؤمنان عليه السّلام بود (الكنى و الالقاب).

[٤] كتاب منتخب ذيل المذيّل صفحه ١٤٧ بنا به نقل علامه شوشترى در شرح نهج البلاغه‌اش جلد ٦، صفحه ٤٩١.