پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٩٠ - شرح و تفسير افسوس، شما مرد ميدان جهاد نيستيد!

باشد، و باطل منافعى متوجه او كند، و بر سود او بيفزايد.

چرا حيران و سرگردانتان مى‌كنند؟ و چرا شما را فريب داده، تسليم شيطان كرده‌اند.

آماده شويد! براى حركت به سوى قومى كه از حق روى گردانند، حق را نمى‌بينند و به ظلم و جور تشويق شده‌اند.

(لذا) هيچ گاه از آن باز نمى‌گردند، افرادى كه از كتاب خدا فاصله گرفته و از راه راست منحرف گشته‌اند، هر چند قرآنها را بر سر نيزه كردند، و دم از حاكميت قرآن زدند.

(افسوس كه) شما ريسمان محكمى نيستيد كه بتوان به آن چنگ زد و ياران نيرومندى نيستيد كه بتوان به آنها تكيه كرد و بد وسيله‌اى هستيد براى افروختن آتش جنگ (و آغاز كردن جهاد با دشمن) اف، بر شما! چه ناراحتى‌هايى از شما كشيدم، يك روز با صداى رسا با شما سخن مى‌گويم و روز ديگر آهسته و به صورت نجوا. نه آزادگان راستگويى به هنگام فرياد رسا هستيد و نه برادران مطمئن و رازدارى به هنگام نجوا.

شرح و تفسير افسوس، شما مرد ميدان جهاد نيستيد!

اين بخش از كلام امام عليه السّلام در واقع تركيبى از دو قسمت است: نخست به پاسخ يكى از شبهات «خوارج» و امثال آنها مى‌پردازد سپس آنها را تشويق به جهاد در برابر ظالمان و ستمگران شام مى‌كند.

گفتار امام عليه السّلام در قسمت اوّل، اشاره به عهدنامه حكميّت دارد كه در ميان آن حضرت و معاويه انجام شد (و شرح آن در نكات خواهد آمد) در اين عهدنامه يك سال به حكمين فرصت داده شده بود كه درباره حلّ مشكل‌