پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٠٠ - شرح و تفسير اندرزهاى پر ارزش

بيت است و «حكم» (به كسر حاء و فتح كاف) به معنى حكمت‌ها و دانش‌هاست و به يقين ابواب حكمت و دانش نزد اهل بيت است، همان گونه كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله آنها را قرين قرآن مجيد قرار داد و در حديث معروف و مشهور ثقلين فرمود: «إنّي تارك فيكم الثّقلين كتاب اللّه و عترتي ...» [١].

امام عليه السّلام در ادامه سخن به پنج نصيحت سودمند كه مايه نجات در دنيا و آخرت است مى‌پردازد و گويا چند جمله نخستين اين خطبه براى اين بيان شده كه دل‌ها را جهت پذيرش اين نصايح آماده سازد و بگويد: آنچه مى‌گويم با آگاهى عميق و دقيق از اسلام و تعاليم پيامبر صلّى اللّه عليه و آله است.

و نخستين اندرز را از مسأله وحدت كلمه و اتحاد و اتفاق شروع مى‌كند چرا كه بزرگترين دشمن سعادت بشر، اختلاف است مى‌فرمايد:

«آگاه باشيد! تعليمات و قوانين دين يكى است و راههاى آن مستقيم و نزديك و سهل است، كسى كه از آن راه برود (به منزل مقصود) مى‌رسد، و غنيمت مى‌برد، و آن كس كه از آن باز ايستد، گمراه و پشيمان مى‌گردد» (ألا و إنّ شرائع الدّين واحدة، و سبله قاصدة. من أخذ بها لحق و غنم، و من وقف عنها ضلّ و ندم).

منظور از «شرايع دين»، تمام تعليماتى است كه در آيين خداوند وارد شده است اعم از معارف و اعتقادات و قانونها و برنامه‌ها و دستورهاى اخلاقى، ريشه همه اينها در تمام اديان آسمانى يكى است، هر چند به مقتضاى زمان و پيشرفت بشر، در شرح و تفصيلها، و شاخ و برگ‌ها تفاوت‌هايى وجود دارد.

اين احتمال نيز وجود دارد كه منظور از شرايع دين، جادّه‌هاى مختلفى است كه در دين اسلام به سوى خدا وجود دارد كه همه اينها به يك شاهراه اصلى‌

[١] براى آگاهى از مصادر و منابع اين حديث به كتاب «پيام قرآن»، جلد ٩، صفحه ٦٢ تا ٧١ مراجعه كنيد.