دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٣٤٥ - ٥/ ١ آگاهى امام به همه زبانها

٥٥٧٤. امام صادق ٧: هنگامى كه امير مؤمنان به سوى نهروانيان مى‌رفت، در محلّه قَطُفتا[١] فرود آمد. مردم ناحيه بادَرويا[٢] نزد وى آمدند و از سنگينى ماليات خود، شكايت كردند و به زبان نبطى به آن حضرت گفتند كه همسايگانى دارند كه زمين‌هايشان بيشتر و مالياتشان كمتر است. امام ٧ به زبان نَبْطى پاسخ داد: «وغرزطا من عوديا»[٣]، يعنى: «بسا رجزى كوتاه كه بهتر از رجز بلند است».

٥٥٧٥. المناقب، ابن شهر آشوب: روايت شده كه على ٧ به دختر يزدگِرد فرمود: «نام تو چيست؟».

گفت: جهان‌بانو.

فرمود: «نام تو شهربانوست» و به فارسى پاسخ او را داد.

٥٥٧٦. الخرائج والجرائح‌ به نقل از ابن مسعود: من در مسجد پيامبر خدا، نزد امير مؤمنان نشسته بودم كه مردى فرياد زد: «چه كسى مرا به سوى فردى كه از او دانش فرا گيرم، راهنمايى مى‌كند؟» و گذشت.

به وى گفتم: اى مرد! آيا سخن پيامبر خدا را شنيده‌اى كه فرمود: «من شهر دانشم و على، دروازه آن است»؟

گفت: آرى.

گفتم: كجا مى‌روى؟ اين، على بن ابى طالب ٧ است.

مرد برگشت و دو زانو در برابر على ٧ نشست.

[على ٧‌] به وى فرمود: «از كدام شهر هستى؟».

پاسخ داد: از اصفهان.

على ٧ فرمود: بنويس: على فرزند ابو طالب چنين املا كرد كه....

مرد گفت: اى امير مؤمنان! بيش از اين به من بياموز.

به زبان [فارسى و گويشِ‌] اصفهانى فرمود: «اروت اين وَس»، يعنى: براى امروزت همين بس است.

٥٥٧٧. عيون أخبار الرضا ٧‌ به نقل از ابا صَلْت هَروى: امام رضا ٧ با مردم به زبان خود

[١] محلّه‌اى در بخش غربى بغداد، نزديك قبر معروف كَرَخى( معجم البلدان: ج ٤ ص ٣٧٤).

[٢] آبادى‌اى در بخش غربى ناحيه بغداد( تقويم البلدان: ص ٢٩٤).

[٣] در المناقب، ابن شهر آشوب، به جاى عبارت فوق، اين عبارت آمده:« زعر أوطائه من زعر أرباه؛ يعنى دود كم، بهتر از دود زياد است».