دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٣٧٧ - ٥/ ٣ فصاحت و بلاغت امام

افتادم و در دل خويش چنين گمان كردم كه آن شخصى كه على ٧ حالش را وصف مى‌كند، منم.

بَسا واعظان و خطيبان و فصيحان كه در اين باره سخن گفته‌اند و چه بَسا گفته‌هايشان را ديده‌ام و بارها در هر كدام از آنها تأمّل كرده‌ام؛ ولى در هيچ كدام، تأثيرى كه اين كلام در من داشت، نبوده است.

اين، يا به خاطر اعتقاد من به گوينده اين خطبه است و يا آن كه نيّت گوينده آن، خيرخواهانه بوده است و يقين او ثابت، و اخلاصش اخلاصى ناب، و بر اين اساس، تأثير سخنش در جان‌ها بيشتر، و جريان پندش در دل‌ها رساتر است.

٥٥٩٣. البيان و التبيين‌ در بيان سخن على ٧ كه فرمود: «ارزشِ هر كسى به مقدار دانش اوست»: اگر از اين كتاب، جز بر همين سخنْ آگاهى نمى‌يافتيم، باز هم آن را شفابخش و كافى، بَسنده و بى‌نياز كننده و بلكه آن را بيشتر از كفايت و رسانا به نهايتِ امر مى‌يافتيم. بهترين سخن، آن است كه كمِ آن، تو را از بسيارِ آن، بى‌نياز كند و معنايش در ظاهر لفظش باشد و خداوند عز و جل بر پايه نيّت صاحب آن و تقواى گوينده آن، لباس جلالت بر آن پوشانده و آن را از نور حكمت، افروخته باشد.

٥٥٩٤. رسائل الجاحظ: بر اين سخن، اتّفاق كرده‌اند كه سخنى كم واژه‌تر، پُربهره‌تر، سودمندتر، تشويق كننده‌تر به بيان و فراخوان‌تر به تبيين و در عين حال، تمسخركننده‌تر نسبت به كسى كه فهميدن را كنار نهاده و به كوته‌فهمى افتاده است، از اين سخن امير مؤمنان على بن ابى طالب كه خشنودى خدا بر او باد نيست كه: «ارزش هر كسى به چيزى است كه نيك مى‌داند».