دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ١٢٧ - باب هفتم مجموعه نامها و صفات

باب هفتم: مجموعه نام‌ها و صفات‌

٥٢٨٥. امام على ٧: سپاسْ خدايى را كه سخنوران، به ستايش او نمى‌رسند، شمارشگرانِ نعمت‌هاى او نمى‌توانند آنها را بشمارند، و تلاشگران نمى‌توانند حقّ او را بپردازند؛ آن كه ژرف‌انديشىِ انديشه‌ها، او را درك نمى‌كند، و ژرفكاوى تيزهوشى‌ها به او نمى‌رسد؛ آن كه صفاتش نه اندازه معيّنى، و نه وصفى، و نه زمانِ شمارش شده‌اى، و نه پايان مشخّصى دارد. با قدرت خود، آفريده‌ها را به وجود آورد، و با رحمتش بادها را به وزيدن وا داشت، و گستره زمينش را با صخره‌ها مهار كرد.

آغاز دين، شناخت اوست، و كمال شناخت او باورداشت اوست، و كمال باور داشتن او يگانه دانستن اوست، و كمال يگانه دانستن او، اخلاص براى اوست، و كمال اخلاص براى او، نفى صفات از اوست؛ چون هر صفتى گواه است كه آن [صفت‌]، غير از موصوف است، و هر موصوفى گواه است كه آن، غير از صفت است.

هر كس خداى سبحان را وصف كند، او را با چيزى قرين ساخته است، و هر كس او را با چيزى قرين سازد، او را دوگانه پنداشته است، و هر كس او را دوگانه بپندارد، او را جزء جزء دانسته است، و هر كس او را جزء جزء بداند، او را نشناخته است، و هر كس او را نشناسد، به او اشاره كرده [و براى او جهت قائل شده‌] است، و هر كس به او اشاره كند، براى او اندازه تعيين كرده است، و هر كس براى او اندازه تعيين كند، او را به شمارْ در آورده است.

هر كس بگويد: «در چيست؟»، او را جزو چيزى قرار داده است، و هر كس بگويد: «بر چه چيز است؟»، جايى را از [وجود] او تهى شمرده است.

هست، ولى نه از روى پيدايش. وجود دارد، ولى نه پس از نبودن. با هر چيزى هست، امّا نه با همنشينى. غير از هر چيز است، ولى نه از روى جدايى. كننده است، نه به مفهوم [كار كردن با] حركت‌ها و ابزارها.