دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٣٠٣ - ٣/ ٢ تأكيد امام بر پندگيرى از تاريخ

٣/ ٢ تأكيد امام بر پندگيرى از تاريخ‌

٥٥٦٣. امام على ٧‌ در سخنرانى‌اى كه «قاصِعه» ناميده شده: از بلاهايى كه بر امّت‌هاى پيش از شما به خاطر كردارهاى بد و اعمال ناشايستْ نازل شده، بپرهيزيد و در نيك و بد، احوال آنان را به ياد آوريد و از اين كه چون آنان شويد، برحذر باشيد.

آن هنگام كه به اختلاف احوال آنان انديشيديد، خويش را به آنچه براى ايشان عزّت آورد، و به واسطه آن، دشمنان از آنان دور شدند و عافيت در بينشان پايدار شد و برايشان نعمت آورد و رشته كرامت آنها به هم پيوست، مُلزم كنيد، از قبيل: دورى گزيدن از تفرقه، مراعات الفت و بر انگيختن و سفارش كردن يكديگر به آن، و نيز [دورى گزيدن از] هر كارى كه كمر آنان را شكست و قدرتشان را سست كرد، از قبيل: كينه‌ورزىِ دل‌ها، و نفاقِ سينه‌ها، و پشت كردن به همديگر، و دستِ يارى نرساندن.

در احوال مؤمنانِ پيش از خود بينديشيد كه در روزگار آزمايش و بلا، چگونه بودند. آيا آنان گران بارترينِ آفريدگان، رنجكش‌ترينِ بندگان در بلا و گرفتارترينِ اهل دنيا نبودند؟

فرعونيان، آنان را برده گرفته بودند، بدترين شكنجه‌ها را به آنها مى‌دادند، و تلخى را جرعه جرعه در كامشان مى‌ريختند. پيوسته در خوارىِ هلاكت و فشار سلطه، به سر مى‌بردند و چاره‌اى براى سر باز زدن و راهى براى دفاع كردن نمى‌يافتند تا آن هنگام كه خداوند عز و جل، كوشش آنان را در شكيبايى بر آزار ديدن در راه دوستى خود و تحمّل دشوارى از ترس خويش، ديد، براى آنان از تنگناهاى گرفتارى، گشايشى قرار داد، و عزّت را به جاى خوارى‌شان، و آسايش را به جاى‌ترسشان نهاد، و شاهانى فرمان روا و پيشوايانى راهنما گشتند و از كرامت الهى به جايى رسيدند كه مَركب آرزوهايشان هم به آن‌جا راه نمى‌بُرد.

بنگريد كه چگونه بودند هنگامى كه گروه‌ها گرد آمده، خواسته‌ها به هم پيوسته،