دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٣٩٩ - پژوهشى درباره اشعار آن حضرت و ديوان منسوب به وى

دست من خارج شده است.

من وظيفه‌اى جز تلاش نداشتم و اميدوارم كه در اين زمينه، بهره كامل و فايده فراگير، حاصل آمده باشد. من اكنون زمام همّت را در اين ميدان مهم، رها كرده‌ام و به اين فكر افتاده‌ام كه اين مجموعه را أنوار العقول من أشعار وصىّ الرسول بنامم.[١]

سخن كَيدُرى استوار است. از يك سو نمى‌توان بر اين باور رفت كه تمامت اشعارى كه در اين ديوان آمده، از آنِ على ٧ است و از سوى ديگر، نمى‌توان قاطعانه ادّعا كرد كه تمامت اشعار منسوب به مولا ٧، در اين مجموعه گرد آمده است. اشعار اين مجموعه و نيز ديگر اشعار منسوب به امام على ٧ را مى‌توان بدين‌سان رده‌بندى كرد:

١. اشعار امام ٧، مانند رَجَزها و اشعار ديگرى كه در منابع و مصادر معتبر نيز گزارش شده‌اند.

٢. اشعار ديگران كه امام ٧ در ضمن خطابه و يا نگاشته‌اى بِدانها تمثّل كرده‌اند و آنها را چونان شاهد سخن در ضمن سخنان خويش برخوانده‌اند.

٣. سخن و يا فعل امام ٧ كه به وسيله شاعرى ديگر به نظم كشيده شده است و در طول زمان، كم‌كم به خودِ وى نسبت داده شده است.

٤. اشعار كسانى ديگر، همنام امام ٧ يا غير همنام، كه در درازاى تاريخ به آن بزرگوار، نسبت داده شده و به ديوان وى راه يافته است.[٢]

[١] انوار العقول من أشعار وصىّ الرسول: ص ٩٢.

[٢] ر. ك: الذريعة: ج ٢ ص ٤٣١ و ج ٩ ص ١٠١. نيز ر. ك: مقدّمه‌هاى كَيدُرى و جُبورى بر أنوار العقول من أشعار وصىّ الرسول و مقدّمه ابوالقاسم امامى بر ديوان امام على ٧( كه تصحيح و ترجمه همان ديوان مشهور است).