دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ١٥ - ٢/ ٢ ١ نشانههاى تدبير

٤٩٩٩. امام على ٧‌ در برابر كلام جاثليق، در مناظره‌اش با ايشان كه گفت: از خداوند متعال به من خبر بده. آيا به نظر تو او به وسيله حواس، درك مى‌شود تا رهجويى كه در پىِ اوست، [براى دست يافتن به او] حواس را به كار گيرد؟ و اگر اين طور نيست، پس راه شناخت او چيست؟:

خداوندِ ملكِ جبّار، برتر از آن است كه با اندازه و مقدار، وصف شود يا حواس، او را درك كنند و يا با مردم، قياس گردد. و راه شناخت او مخلوقات او هستند كه روشنى‌بخش خِردهايند و عبرت‌گيرندگان را به آنچه كه پيش او مشهود و معقول است، راهنمايى مى‌كنند.

٥٠٠٠. امام على ٧‌ هنگامى كه درباره اثبات صانع از وى پرسيدند: سِرگين شتر، دلالت بر شتر دارد و سِرگين درازگوش، دلالت بر درازگوش دارد، و ردّپا، دلالت بر رونده مى‌كند. حال، چگونه اين گستره عالَم بالا به اين ظرافت و پايگاه عالَم پايين به اين ضخامت، بر آن لطيفِ آگاه، دلالت نمى‌كنند؟!

٥٠٠١. امام على ٧: در شگفتم از كسى كه آفريده‌هاى خدا را مى‌بيند و باز در خدا شك مى‌كند.

٥٠٠٢. التوحيد به نقل از سلمان فارسى: جاثليق از على ٧ پرسيد: به من بگو: آيا خدا را به وسيله محمّد ٦ شناختى يا محمّد ٦ را به وسيله خداوند عز و جل؟

على بن ابى طالب ٧ فرمود: «خدا را به محمّد ٦ نشناختم؛ بلكه محمّد ٦ را به وسيله خداى عز و جل شناختم، آن‌گاه كه او را آفريد و در او اندازه‌اى از نظر طول و عرض قرار داد.

پس با دليل و الهام و اراده خداوند، دريافتم كه او (محمّد ٦) آفريده و پرورده [ى خداوند] است، چنان كه به فرشتگان، فرمانبرى از خود را الهام كرد و بدون [عارض شدنِ‌] تشبيه و بيان چگونگى، خويش را به آنان شناسانْد».

٥٠٠٣. امام على ٧‌ در بسيارى اوقات، پس از فارغ شدن از نماز شب: گواهى مى‌دهم كه آسمان‌ها و زمين و آنچه بين آن دو است، نشانه‌هايى هستند كه بر تو دلالت مى‌كنند، و گواهانى هستند كه به آنچه به آن فرا خواندى، گواهى مى‌دهند.