از سختى‌هاى دنيا، اين است كه انسان، چيزى را كه نمى‌خورَد، جمع مى‌كند، و جايى را كه در آن ساكن نمى‌شود، مى‌سازد و آن‌گاه، در حالى كه هيچ مالى با خود نمى‌بَرَد و هيچ بنايى را منتقل نمى‌كند، به سوى درگاه الهى راهى مى‌شود.

و از دگرگونىِ آن، اين است كه مى‌بينى به [حال‌] كسى كه [روزى‌] به او ترحّم مى‌كردند، غبطه مى‌خورند، و به ديگرى كه [روزى‌] به او غبطه مى‌خوردند، ترحّم مى‌كنند و اين نيست، جز به خاطر نعمتى كه از دست رفته و سختى‌اى كه فرود آمده است.

و نشان عبرت دنيا اين است كه انسان به آرزويش نزديك مى‌شود؛ امّا دست اجل، او را از آرزويش جدا مى‌گرداند و در نتيجه، نه آرزويى به دست مى‌آيد و نه آن فرد [از چنگال مرگ‌]، رها مى‌گردد.

منزّه است خدا! شادى دنيا چه‌قدر فريبنده است، و سيرابى آن، چه‌قدر تشنگى‌آور است، و سايه آن، چه‌قدر سوزنده! نه آينده (مرگ) را مى‌توان رد كرد، و نه گذشته را مى‌توان باز آورد.

منزّه است خدا! چه‌قدر زنده به مُرده نزديك است؛ چرا كه به وى ملحق مى‌شود! و چه‌قدر مرده از زنده دور است؛ چرا كه از او بُريده است!

هيچ چيزى از بدى بدتر نيست، بجز كيفر آن، و هيچ چيزى از خوبى بهتر نيست، جز ثواب آن؛ و هر چيزى از دنيا شنيدنش بزرگ‌تر از ديدن آن است و هر چيزى از آخرت، ديدنش‌بزرگ‌تر از شنيدن آن است. پس بايد شنيدن، از ديدن، و خبر يافتن، از غيب، شما را كفايت كند.

بدانيد آنچه از دنيا كم شود و به آخرت افزوده گردد، بهتر است از آنچه از آخرتْ كم گردد و به دنيا افزوده شود. چه بسيار كم شدن كه سودآور است و زياد شدن كه زيانبار است.

آنچه بِدان فرمان داده شده‌ايد، گسترده‌تر از آنى است كه از آن نهى شده‌ايد، و آنچه براى شما حلال شده، بيشتر است از آنچه بر شما حرام گشته است. پس به خاطر آنچه بسيار است، از آنچه كم است، دست بشوييد، و براى آنچه گسترده است، از آنچه محدود است، دست برداريد. روزىِ شما ضمانت شده است و به عمل كردن فرمان يافته‌ايد.

پس، مبادا دنبال كردن آنچه براى شما ضمانت شده، از آنچه انجام دادن آن بر شما واجب گشته، نزد شما برتر باشد، با آن كه به خدا سوگند ترديد رخ نموده و يقين به سستى گراييده، به گونه‌اى كه گويى آنچه براى شما ضمانت شده، بر شما واجب شده است، و آنچه بر شما واجب گشته، از عهده‌تان برداشته شده است.