اسرار الصلوة (فارسى) - الملكي التبريزي، الميرزا جواد؛ مترجم رضا رجب زاده - الصفحة ٣٠٨ - و اما تفهم،
هستى و شراشر وجود خود و با هيبت و رجاء و حياء كامل و با درك جلال پروردگارى در پيشگاه حضرت ذو الجلال حضور يابد، و آنچه از اخبار فهميده مىشود اينست كه آن قسمى كه با قصد اجمال انجام مىگيرد و منطبق با مقصود هم هست، اگر كه اقبال نمازگزار و قصد و نيت او بر حقيقت اجزاء نماز و معانى آن افزايش يابد و لا اقل يكدهم به اين صورت انجام گيرد آن نماز برگردانده نمىشود و بهمان اندازه كه مورد قبول واقع شده بالا مىرود، و در ظاهر هم امر مولا اطاعت شده و قضاء نماز بر عهده او نخواهد بود، و اگر آن قسمى كه بدون توجه كامل انجام گرفته با انجام نوافل جبران گردد اميد است كه تمام آن مورد قبول واقع شود ولى اگر آنچه كه با توجه و حضور قلب بوده كمتر از يكدهم نماز باشد برگردانده مىشود و بر صورت صاحبش زده مىشود.
اين چيزى است كه بعنوان حكم عام براى نماز از اخبار استفاده مىشود، ولى اين مطلب منافاتى با اين ندارد كه فضل خداوند از جهت ديگرى شامل حال بنده شود و آن اقسام ديگر هم مورد قبول واقع گردد، چنانكه در پاداش بعضى از اعمال مستحبه آمده است، و يا بنده بسبب ارتكاب بعضى از گناهان مستحق خذلان شود در نتيجه همان نمازى هم كه واجد تمام شرايط اقبال بوده و با حضور تفصيلى تمام، انجام گرفته رد شود چنانكه از اين آيه شريفه بر مىآيد:
وَ قَدِمْنا إِلى ما عَمِلُوا مِنْ عَمَلٍ فَجَعَلْناهُ هَباءً مَنْثُوراً (فرقان- ٣٣) ترجمه: و ما بر سر كردار آنها آمديم از هر عملى كه انجام داده بودند پس آن را هم چون گردى پراكنده در هوا گردانيديم.
و اخبارى كه در اين زمينه رسيده صريحا مىگويد كه اگر عمل با