اسرار الصلوة (فارسى) - الملكي التبريزي، الميرزا جواد؛ مترجم رضا رجب زاده - الصفحة ٦٥ - در بيان اينكه توبه به منزله طهارت باطن انسان است

توبه از اضطراب نيز بيان فرمود، و بنا بر آنچه در روايت رسيده [١] رسول بزرگوار اسلام ٦ هر روزى بدون اينكه گناهى مرتكب شده باشد صد مرتبه استغفار مى‌فرمود.

و تو اگر در معناى توبه و چگونگى آفرينش بندگان و ترقى آنها تأمل كنى علت احتياج و نياز همگان را به توبه در خواهى يافت زيرا توبه عبارت از رجوع و بازگشت از حال پست‌تر و پائين‌تر به مرتبه عالى‌تر و برتر از آن است، و در عالم وجود جز ذات ذو الجلال كه غنى بالذات است موجودى يافت نمى‌شود كه از هر جهت كامل بوده و نيازى بترقى و تكامل نداشته باشد و اين است كه معناى نياز همگان را به توبه تصحيح مى‌كند.

از طرف ديگر عقلى كه كمال انسان و اطاعت پروردگار بدان بستگى دارد پس از كمال قوه شهوت و غضب و ساير اخلاق مذمومه در وجود آدمى، كامل مى‌شود، هم چنين انسان ابتدا جاهل است و پس از جهل است كه به علم دست مى‌يابد و معلوم است كه جهل و ساير صفات مذمومه اسباب معصيت و بلكه خود از جمله معاصى است كه توبه از آنها واجب است و عقل پس از سن هفت سالگى است كه در وجود آدمى بكار مى‌افتد و اصل عقل از اوان بلوغ است كه به عرصه‌

______________________________ [١] در كافى باب «استغفار از گناه» از زيد شحام از امام صادق (ع) روايت شده كه آن حضرت فرمود:

كان رسول اللّه يتوب إلى اللّه عز و جل في كل يوم سبعين مرة و در باب «نادر» در روايتى آمده است كه رسول خدا در هر شب و روز صد مرتبه بسوى خدا توبه مى‌نمود و استغفار مى‌كرد.