صلح با معاویه و میان بیعت با یزید. به قول عقّاد اولین اثر این بیعت، امضای سبّ و لعن علی علیه السلام بود که در زمان معاویه شروع شده بود، و هم امضای ولایتعهد و وراثت خلافت بود.

ب. خودش میفرمود: اصلی در اسلام است که در مقابل ظلم و فساد نباید سکوت کرد (اصل امر به معروف و نهی از منکر). خودش از پیغمبر روایت کرد:«مَنْ رَأی سُلْطاناً جائِراً مُسْتَحِلًاّ لِحُرُمِ اللَّه ...». ایضاً میگفت:«الا تَرَوْنَ انَّ الْحَقَّ لا یعْمَلُ بِهِ ...»..

ج. مردم کوفه از او دعوت به عمل آوردند و نامهها نوشتند و هجده هزارنفر با مسلم بیعت کردند. باید دید آیا عامل اصلی، دعوت اهل کوفه بود و الّا اباعبداللَّه هرگز قیام یا مخالفت نمیکرد و بیعت میکرد؟ این مطلب خلاف رأی و عقیده حسین علیه السلام بود و قطعاً چنین نمیکرد، بلکه تاریخ میگوید چون خبر امتناع امام حسین از بیعت به کوفه رسید مردم کوفه اجتماع کردند و هم عهد شدند و نامه دعوت نوشتند. روز اول که در مدینه بود از او بیعت خواستند، بلکه معاویه در زمان حیات خود از او بیعت خواست و حسین علیه السلام امتناع کرد. بیعت کردن با یزید صحّه گذاشتن بر حکومت او بود که ملازم بود با امضا بر نابودی اسلام (وَ عَلَی الْاسْلامِ السَّلامُ اذْ قَدْ بُلِیتِ الْامَّةُ بِراعٍ مِثْلِ یزیدَ). پس موضوع امتناع از بیعت، خود اصالت داشت. حسین علیه السلام حاضر بود کشته بشود و بیعت نکند، زیرا خطر بیعت خطری بود که متوجه اسلام بود نه متوجه شخص او، بلکه متوجه اساس اسلام یعنی حکومت اسلامی بود نه یک مسأله جزئی فرعی قابل تقیه.

اما موضوع دوم نیز به نوبه خود اصالت داشت. از این نظر این جهت را باید مطالعه کرد که آیا شرط امر به معروف یعنی احتمال اثر و منتج بودن در آن بود یا نه؟ از گفتههای خود امام حسین که میفرمود:«ثُمَّ ایمُ اللَّهِ لا تَلْبَثونَ بَعْدَها الّا کرَیثِما یرْکبُ الْفَرَسُ حَتّی تَدورَ بِکمْ دَوْرَ الرَّحی وَ تُقْلَقُ بِکمْ قَلَقَ الِمحْوَرِ»، یا در جواب شخصی که «ریاش» نقل میکند فرمود:«انَّ هؤُلاءِ اخافونی وَ هذِهِ کتُبُ اهْلِ الْکوفَةِ وَ هُمْ قاتِلی فَاذا فَعَلوا ذلِک وَ لَمْ یدَعوا للَّهِ مُحَرَّماً الَّا انْتَهَکوهُ بَعَثَ اللَّهُ الَیهِمْ مَنْ یقْتُلُهُمْ حَتّی یکونوا اذَلَّ مِنْ قَوْمِ الْامَةِ (فِرامِ الْامَةِ)» و همچنین است جملههایی که در وداع دوم به اهل بیت خودش فرمود:«اسْتَعِدّوا لِلْبَلاءِ وَاعْلَموا انَّ اللَّهَ حافِظُکمْ وَ مُنْجیکمْ مِنْ شَرِّ الْاعْداءِ وَ یعَذِّبُ اعادیکمْ بِانْواعِ الْبَلاءِ»، از اینها معلوم میشود که امام حسین توجه داشت که خونش بعد از خودش خواهد جوشید و شهادتش سبب بیداری مردم میشود. پس شهادتش مؤثر بود.