مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٠٩ - مقام امر به معروف و نهی از منکر در اسلام

درآورده و چاپ کرده است [١]. این کتاب در قرن نهم نوشته شده. «حِسبه» در آنجا یعنی همان امر به معروف و نهی از منکر. اصطلاحی بوده که از قرن دوم هجری، امر به معروف و نهی از منکر را «حسبه» میگفتهاند. «محتسِب» که شما میبینید در اشعار ما آمده است، یعنی آمر به معروف و ناهی از منکر. آن تشکیلاتی که در کشورهای اسلامی به نام تشکیلات حسبهای یا احتسابی بوده است، افرادش یعنی آمرین به معروف و ناهین از منکر را میگفتند «محتسب» که در اصطلاح شعرای ما زیاد آمده است. مولوی، حافظ و سعدی این لغت را استعمال کردهاند. سعدی میگوید: «چندان که مرا شیخ اجل شمس الدین ابوالفرج بن الجوزی ...» میگوید استادم ابوالفرج بن الجوزی به من که جوان بودم میگفت نرو در این مجالس، اینجا نرو، آنجا نرو، و من حرف این شیخ و استاد را نمیشنیدم چون جوان بودم، و گاهی مسخرهاش میکردم، میگفتم: