ترجمه و شرح مصباح الشريعة - گيلاني، عبدالرزاق - الصفحة ٥٩٤ - باب نود و هفتم در باره دوستى كننده در راه خدا

صادر مى‌شود. و نيز حكمت، به معنى مذكور، ميراث تقوى و ميوه صدق و راستى است. حاصل آنكه معرفت بى‌حكمت، بى‌نور است، و تقواى بى‌حكمت، بى‌فايده است، و راستى بى‌حكمت، بى‌حاصل و بى‌نتيجه است و ثمر ندارد.

و لو قلت: ما انعم اللَّه على عبد من عباده بنعمة اعظم و انعم و ارفع و اجزل و ابهى من الحكمة، لقلت صادقا

يعنى: اگر بگويم من: هيچ نعمت از نعمتهاى الهى از براى آدمى نيست عظيم‌تر و نرم‌تر و بلندتر و جزيل‌تر و بهتر از حكمت، راست گفته‌ام.

قال اللَّه عزّ و جلّ: يُؤْتِي الْحِكْمَةَ مَنْ يَشاءُ. (بقره- ٢٦٩)

خداوند عالم در قرآن مجيد فرموده است كه: مى‌دهد خداى تعالى حكمت را، كه آن علمى است كه به آن علم، ميان القاى رحمانى و وسوسه شيطانى، تميز توان كرد، هر كه را كه مى‌خواهد از كسانى كه طالب رشادند. و يا مراد به «حكمت»، تحصيل علم است و انفاق علم و عمل به آن، تا بدانند كه چه مى‌بايد كرد، و چه مى‌توان گفت؟ و به كه مى‌توان گفت؟ و كه قابل تعليم است؟ و از حضرت صادق عليه السّلام روايت است كه: مراد به «حكمت» در اين آيه، علم قرآن است و علم فقه. و در حديث نبوى صلّى اللَّه عليه و آله وارد شده كه آن حضرت فرمودند كه: حق تعالى به من عطا فرمود از حكمت، قرآن را و هيچ خانه‌اى نباشد كه در او چيزى از حكمت باشد و تلاوت به او نكنند، مگر آنكه آن خانه خراب و ويران شود، پس فقيه شويد در دين و تعليم گيريد و نادان مميريد.

وَ مَنْ يُؤْتَ الْحِكْمَةَ فَقَدْ أُوتِيَ خَيْراً كَثِيراً (بقره- ٢٦٩)

يعنى: هر كه را دادند حكمت، كه علم دين است، پس به درستى كه داده‌اند او را نيكوئى بسيار. چه او جامع خير دنيا و عقبى است، و چون خداى تعالى مال دنيا را اندك خوانده كه: قُلْ مَتاعُ الدُّنْيا قَلِيلٌ‌ (نساء- ٧٧) و علم دانش را به بسيارى خير صفت كرده كه: فَقَدْ أُوتِيَ خَيْراً كَثِيراً، (بقره- ٢٦٩) پس عالم بايد كه اهل دنيا