ترجمه و شرح مصباح الشريعة - گيلاني، عبدالرزاق - الصفحة ٥٦٠ - باب نودم در بلاء

و هر كه در وقت نزول بلا، استقبال بلا كند و به دل و جان خواهان او باشد و در وقت نزول بلا، مرحبا به بلا گويد و به آرام دل و بدن، صابر باشد. پس اين صبر، صبر خواصّ الهى است. چنان كه صبر اوّل، صبر عوام است و مزد اين صبر، آن است كه خداى تعالى در قرآن مجيد ياد كرده و فرموده:

إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِينَ. (انفال- ٤٦)

يعنى: خداى تعالى با صابران است و مرتبه‌اى بالاتر از اين نمى‌باشد كه خداى تعالى با كسى باشد و آن كس، مشمول مرحمت و عاطفت الهى باشد.

از ابن عبّاس مروى است كه صبر در قرآن مجيد بر سه مرتبه واقع است:

اوّل- صبر بر اداى فرايض، و اين صبر را سيصد درجه است.

دوم- صبر بر محارم، و او را ششصد درجه است.

سوم- صبر بر صدمات، اوّل از مصيبتها. و اين صبر را نهصد درجه است، و فضل اين مرتبه بر مراتب صبر اداى فرايض از آن جهت است كه هر مؤمن، بر اداى فرايض و اجتناب از محارم، صبر تواند كرد. امّا صبر بر ورود مصيبت جز به قوّت تحمّل اقوياى ارباب يقين و صحّت تصرّف اتقياى اهل تمكين، ميسّر نگردد. و از اين جهت بود كه حضرت رسول صلّى اللَّه عليه و آله در دعا مى‌فرمود كه:

«اللّهمّ انّى اسالك ما تهوّن به علىّ مصائب الدّنيا».

، يعنى: بار خدايا من از حضرت تو، يقينى مى‌خواهم كه تو به قوّت آن يقين، مصيبتهاى دنيا را بر من آسان كنى. و باز مى‌فرمود كه يقول اللَّه تعالى:

«اذا ابتليت عبدى ببلاء فصبر و لم يشكنى إلى عوّاده، أبدلته لحما خيرا من لحمه، و دما خيرا من دمه، فان أبرأته يبرا و لا ذنب له، و ان توفّيته فالى رحمتى».

، فرمود: حضرت بارى عزّ اسمه، مى‌فرمايد: چون حضرت خداوندى ما بنده‌اى را به بلائى مبتلا گرداند، پس آن بنده صبر را شعار حال خود سازد و نزد هر پرسنده از ما شكايت نياغازد، ما گوشتى معنوى بهتر از گوشت صورى در او پوشانيم و خونى روحانى بهتر از خون جسمانى، در باطن او روان گردانيم. پس اگر او را شفا دهيم، اوساخ غبار آثام را از دامن همّت او بيفشانيم، و اگر قبض روح او