ترجمه و شرح مصباح الشريعة - گيلاني، عبدالرزاق - الصفحة ٣٦٦ - باب پنجاه و نهم در باره مقتضيات اقتداء

و قصد السّبيل، و هو من نور الانبياء مودّع في قلوب المؤمنين.

شرح‌

قال الصّادق عليه السّلام‌: لا يصحّ الاقتداء إلّا بصحّة قسمة الارواح في الازل، و امتزاج نور الوقت بنور الاوّل، و ليس الاقتداء بالتّرسّم بحركات الظّاهر، و التّنسّب إلى اولياء الدّين من الحكماء و الائمّة

حضرت امام صادق عليه السّلام مى‌فرمايد كه: اقتدا كدام است؟ و به كه اقتدا مى‌توان كرد؟ و اقتدا به كه صحيح است؟ و به كه صحيح نيست؟ مى‌فرمايد:

نيست صحيح، اقتدا كردن به هر كه باشد و به هر طريق كه باشد، بلكه صحّت اقتدا منوط است به صحّت قسمت ارواح در ازل. يعنى: اقتدا بايد موافق قسمت الهى باشد در ازل و موافق قانونى باشد كه حكيم «على الاطلاق» و خلّاق به استحقاق، از آدم تا خاتم قرار داده كه هر زمانى از ازمنه و عصرى از اعصار، به حسب اقتضاى حكم و مصالح نبوّت و وصايت، منسوب به كه باشد. پس اگر اقتداى آدمى موافق قسمت ازلى است، اين چنين اقتدا صحيح است. مثل آنكه موافق قسمت ازلى آن است كه محمّد بن عبد اللَّه صلّى اللَّه عليه و آله خاتم النّبيّين باشد و پيش از او عيسى عليه السّلام و همچنين تا آدم عليه السّلام، هر كدام در وقت خود نبىّ باشند و وصايت هر كدام به شخصى مفوّض باشد، پس اگر اقتداى هر امّتى موافق قسمت ازلى است و نور اقتداى عالم اشباح، موافق اقتداى عالم ارواح است، اين اقتدا صحيح است، و اگر موافق نباشد، مثل آنكه در زمان نبوّت پيغمبر آخر الزّمان، اقتدا به پيغمبران سابق شود، مثل عيسى و موسى عليهما السّلام، اين اقتدا باطل است.

و نيست اقتدا به پيروى كردن كسى امام را، به رسوم ظاهرى و حركات عادى و بس، بلكه بايد كه كلّ احكام دينى را از امام و مقتدا و مطاع مخصوص به آن عصر، اخذ كند. و در اقوال و افعال و اعمال، متابعت او نمايد، تا رستگار باشد و از اهل نجات باشد.