ترجمه و شرح مصباح الشريعة - گيلاني، عبدالرزاق - الصفحة ٤٧

مراتب شتّى، بدتر از حيوانات عجم خواهد بود.

ثمّ النّيّة تبدو من القلب على قدر صفاء المعرفة، و تختلف على حسب اختلاف الاوقات، في معنى قوّته و ضعفه‌

مى‌فرمايد كه: ظاهر مى‌شود نيّت از دل مؤمن، به قدر صفا و چركنى دل، يعنى هر چند كه دل، كه مطلع نيّت است، به صفا و جلا، اقرب است و از كدورت و تيرگى، ابعد، نيّت او به خلوص اقرب است. و هر چند در علم و معرفت، كاملتر است نيّت و ساير افعال و اعمالش به صلاح و سداد، نزديكتر است. و نيز مى‌فرمايد كه: مختلف مى‌شود مراتب نيّت، به حسب اوقات در قوّت و ضعف. يعنى: در اوقات اطمينان خاطر و عدم تزلزل و تشويش نيّت، به خلوص اقرب است، تا وقت تشويش خاطر. پس نتيجه اين فقره، اين شد كه صاحب نيّت، تا راه به حقيقت نيّت نبرده است و اسباب تزلزل و اضطراب را از خود دفع نكرده است، نيّت او در فرايض و سنن، از درجه اعتبار ساقط است و اعتبارى چندان ندارد.

و صاحب النّيّة الخالصة نفسه و هواه معه مقهورتان، تحت سلطان تعظيم اللَّه تعالى‌

يعنى: صاحب نيّت خالص، كسى است كه مجاهده و مخالفت «نفس امّاره» كند و مباغضت و مخالفت اين خدّاعه غرّاره را لازم داند، چرا كه جويندگان طريق فوز و نجات، در جميع اطوار و حالات، احتراز از شرّ اين عدوّ قوى و فريب اين غرور غوى نموده و همّت بر مجاهده و مدافعه آن، كه افضل اقسام جهاد است، گماشته‌اند. چنان كه از حضرت رسالت پناه صلّى اللَّه عليه و آله مروى است كه آن حضرت فرموده:

«أفضل الجهاد، من جاهد نفسه الّتى بين جنبيه».

، يعنى بهترين جهادها، جهاد كسى است كه، مجاهده كند با نفس خودش كه در ميان دو پهلوى او است و نهايت قرب به او دارد. از حضرت صادق عليه السّلام نيز مروى است كه آن حضرت فرموده:

«احذروا اهواءكم كما تحذرون اعداءكم، فليس شي‌ء اعدى للرّجال من اتّباع أهوائهم و