ترجمه و شرح مصباح الشريعة - گيلاني، عبدالرزاق - الصفحة ٢٥٦ - باب سى و نهم در بيان وسوسه

ظنّك بنصيحته و دعوته غيره؟!، فاعتصم بحبل اللَّه الاوثق، و هو الالتجاء و الاضطرار بصحّة الافتقار إلى اللَّه في كلّ نفس، و لا يغرنّك تزيينه الطّاعات عليك، فانّه يفتح لك تسعة و تسعين بابا من الخير، ليظفر بك عند تمام المائة، فقابله بالخلاف و الصّدّ عن سبيله، و المضادّة باهوائه.

شرح‌

قال الصّادق عليه السّلام‌: لا يتمكّن الشّيطان بالوسوسة من العبد إلّا و قد اعرض عن ذكر اللَّه، و استهان بامره، و اسكن إلى نهيه، و نسى اطّلاعه على سرّه‌

حضرت امام صادق عليه السّلام مى‌فرمايد كه: تسلّط نمى‌يابد شيطان بر آدمى و زور نمى‌آورد بر او به وسوسه كردن، مگر در وقت اعراض كردن او از ذكر الهى و سهل‌گرفتن عظمت و بزرگوارى خداى تعالى و غافل شدن از مناهى، و خاطر نياوردن اطّلاع جناب الهى بر ظاهر و باطن وى، چه، هر كه به ذكر الهى است، و عظمت و بزرگوارى او مركوز خاطر اوست و غفلت ندارد و ملازم اتيان به مأمورات و انتهاء از منهيّات است و اين‌ها نصب العين او است، شيطان تسلّط به او ندارد و به توفيق الهى از دست او خلاص است.

و الوسوسة ما يكون من خارج القلب باشارة معرفة القلب، و مجاورة الطّبع‌

مى‌فرمايد كه: وسوسه چه چيز است؟ و چطور بهم مى‌رسد؟ و فرق ميان وسوسه و كفر چيست؟

مى‌فرمايد: وسوسه چيزى است كه ناشى مى‌شود از بيرون دل، امّا به اشاره دل با مدخليّت طبع، كه خيال باشد و وهم.

حاصل آنكه، وسوسه به سبب معارضه عقل با وهم و خيال، بهم مى‌رسد. مثل‌