ترجمه و شرح مصباح الشريعة - گيلاني، عبدالرزاق - الصفحة ١٩٦ - باب بيست و هفتم در بيان سكوت

و لا يطلع على عبادته هذه إلّا الملك الجبّار.

شرح‌

قال الصّادق عليه السّلام‌: الصّمت شعار المحقّقين بحقائق ما سبق، و جفّ القلم به‌

حضرت امام صادق عليه السّلام مى‌فرمايد كه: صمت و خاموشى، طريقه اهل تحقيق است. و شعار كسانى است كه به چشم بصيرت در احوال گذشته‌ها، نظر كنند و تغييرات و تبديلات كه بر انبياى سابقين و لاحقين و ملوك جبّارين و اشقيا و سعداى ماضين واقع شده، تفكّر نمايند. چه، معلوم است كه نظر اين چنين، موجب حيرت است و حيرت، موجب صمت و سكوت، و نيست سبب سكوت، مگر اين و بس. و از اسباب و علل صمت، زايد بر اين، از طاقت بشرى بيرون است. و به اين معنى اشارت كرد كه‌

«و جفّ القلم به».

و هو مفتاح كلّ راحة من الدّنيا و الآخرة

يعنى: صمت و خاموشى، كليد راحت است و هم راحت دنيا و هم راحت آخرت.

و الصّون من الخطايا و الزّلل‌

و نيز كم گوئى، موجب حفظ و حراست از خطاها و لغزيدنيها است، چرا كه اكثر گناه و خطا، از زبان ناشى مى‌شود. هر گاه او محبوس شد، البتّه از اكثر گناهان محفوظ است.

و قد جعله اللَّه سترا على الجاهل، و تزيّنا للعالم‌

به تحقيق كه گردانيده است خداوند عالم، خاموشى و كم گوئى را، ستر و حجاب از براى جاهل و زينت از براى عالم. چرا كه چون جاهل، علم و معرفت ندارد، هر گاه ملازم صمت شد، حالش نزد مردم پوشيده است و رسوا نمى‌شود. و