ترجمه و شرح مصباح الشريعة - گيلاني، عبدالرزاق - الصفحة ١٩٢ - باب بيست و ششم در بيان تفكر

و الفكرة مرآة الحسنات، و كفّارة السّيّئات، و ضياء للقلب، و فسحة للخلق، و اصابة في اصلاح المعاد، و اطّلاع على العواقب، و استزادة في العلم.

مى‌فرمايد كه: نظر كردن به عبرت، به دنيا و خلايق دنيا و احوال ايشان، و فكر كردن در عاقبت، آيينه‌اى است كه به وسيله او نمودار مى‌شود حسنات و خوبيها و ترك كرده مى‌شود دنيا و خواهشهاى نفسانى. و نيز فكر در عاقبت، باعث كفّاره گناهان است، و جلادهنده دلهاى قاسيان است، و سبب وسعت خلق بد خلقان است. چرا كه هر گاه بى‌اعتبارى دنيا و سرعت زوال او، به كسى ظاهر شد، هرگز با كسى درشتى و كج‌خلقى نمى‌كند. و نيز سبب اصلاح معاد است، چرا كه، هر كه اكثر اوقات فكرش، فكر آخرت باشد و مراتب عذاب و عقاب، مركوز خاطرش باشد، معلوم است كه كارى كه خلاف رضاى الهى باشد، نخواهد كرد. و هر كه چنين است، البتّه معادش و آخرتش، مقرون به صلاح و سداد خواهد بود و اختلالى به او راه نخواهد يافت. و نيز انديشه آخرت، موجب صفاى نفس است و صفاى نفس از تيرگى، باعث حاصل شدن علوم و ادراكات است. و از جمله علوم و ادراكات، علم به احوال معاد و آخرت است و اطّلاع بر عواقب. و نيز نظر كردن در عواقب، زياد مى‌كند علم به مهلكات و منجيات نفس را. و خواهد دانستن كه چه چيز باعث هلاكت و خسران است و چه چيز موجب نجات و فوز به جنان. اين فقره «استزادة»، مى‌تواند كه مفسّر فقره سابقش باشد، ممكن است كه ذكر عامّ بعد از خاصّ باشد.

و هي خصلة لا يعبد اللَّه بمثلها.

و نيز مى‌فرمايد كه: فكر كردن در عاقبت، خصلتى است محمود، كه هيچ عبادتى به او نمى‌رسد.

قال رسول اللَّه صلّى اللَّه عليه و آله: فكرة ساعة خير من عبادة سنة، و لا ينال منزلة