ترجمه و شرح مصباح الشريعة - گيلاني، عبدالرزاق - الصفحة ١٨٠ - باب بيست و چهارم در فوايد عزلت

شرح‌

قال الصّادق عليه السّلام‌: صاحب العزلة متحصّن بحصن اللَّه، و متحرّس بحراسته‌

حضرت امام صادق عليه السّلام مى‌فرمايد كه: هر كه عزلت و گوشه‌گيرى اختيار كرد، متحصّن شد به حصار عافيت، و خود را به حفظ و حراست الهى كشيد. چرا كه معنى عزلت، انقطاع از خلق است و رو آوردن به حقّ، و معلوم است كه هر كه چنين است، بلا شك متمسّك و متشبّث است به لطف الهى، و در حصار عافيت او است.

فيا طوبى لمن تفرّد به سرّا و علانية

پس خوشا حال كسى كه متفرّد و يگانه شد به خداى خود، و به ظاهر و باطن، متوجّه او شد، و به او مستأنس و از غير او متوحّش گرديد.

و هو يحتاج إلى عشرة خصال:

و عزلت كه انس به خدا است و نفرت از خلق، محتاج است به ده خصلت:

علم الحقّ و الباطل‌

يكى از آن ده خصلت، علم است- يعنى: راه به مراتب حكمت عملى و نظرى، به قدرى برده باشد و تميز ميان حقّ و باطل كرده و به احكام شرع از فرايض و سنن جاهل نباشد. و هر كه از اين خصلت عارى است، عزلت مناسب او نيست و تحصيل علم از براى او، اهمّ است.

و حبّ الفقر

دوم- دوست داشتن فقر است- يعنى: از رياضات و مجاهدات نفس، به مرتبه‌اى رسيده باشد كه از زحمت و تعب مشوّش نشود. بلكه زحمت، محبوب و معشوق او باشد، كه اگر نه چنين باشد، زود عزلت به خلطت، و راحت به كلفت،