ترجمه و شرح مصباح الشريعة - گيلاني، عبدالرزاق - الصفحة ١٣٢ - باب هفدهم در تعريف آداب تشهد

شرح‌

قال الصّادق عليه السّلام‌: التّشهّد ثناء على اللَّه، فكن عبدا له في السّرّ، خاضعا له في الفعل، كما انّك له عبد بالقول و الدّعوى‌

حضرت امام صادق عليه السّلام مى‌فرمايد كه: تشهّد نماز، حمد و ثناى الهى است. پس باش تو اى نمازگزار، بنده خدا از دل، و به خضوع و خشوع باش در فعل تشهّد، يا در حين فعل تشهّد، و چنان كه به زبان مى‌گوئى و به يگانگى خدا و رسالت رسول شهادت مى‌دهى و دعوى مى‌كنى، در دل نيز اعتقاد و اذعان داشته باش، و در كارها هر چه خلاف رضاى الهى است، به عمل ميار. تا در آنچه مى‌گوئى صادق باشى و گفتار و كردارت با هم موافق باشد. چرا، چنان كه در شكر گذشت موافقت ظاهر و باطن هر دو معتبر است.

و صل صدق لسانك بصفاء صدق سرّك، فانّه خلقك عبدا و امرك ان تعبده بقلبك و لسانك، و ان تحقّق عبوديّتك له و ربوبيّته لك‌

يعنى: وصل كن صدق زبان را به صفاى دل. يعنى: آنچه به زبان مى‌گوئى بايد از دل تراوش كند و از صميم قلب باشد. چرا كه تو، بنده خدائى و او تو را آفريده است كه بندگى كنى او را به دل و زبان و به ظاهر و باطن. و به جميع اعضا و جوارح، مطيع و منقاد او باشى، و بندگى خود و پروردگارى او را ثابت و محقّق دارى. و همچنان كه از او شيوه پروردگارى نسبت به تو فوت نمى‌شود، از تو نيز شيوه بندگى، نسبت به او فوت نشود.

و تعلم انّ نواصى الخلق بيده، فليس لهم نفس و لا لحظة إلّا بقدرته و مشيّته، و هم عاجزون عن اتيان اقلّ شي‌ء في مملكته، إلّا باذنه و مشيّته و ارادته‌

لفظ «تعلم» هر چند خبر است، امّا به معنى انشاء است و مراد اين است كه: بدان‌