تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٣٤ - شرح آيات

در آن روز نه تنها پيروان در هنگام ديدن عذاب از پيروى شدگان بيزارى مى‌جويند، بلكه اينان آشكارا به گمراه كردن آنان اعتراف مى‌كنند.

[٦٣] پس كسانى كه در گمراه شدن پيشى داشته‌اند و پيشتازان و امامان اهل آتش به حساب مى‌آيند به پاسخگويى مى‌پردازند

«قالَ الَّذِينَ حَقَّ عَلَيْهِمُ الْقَوْلُ‌- كسانى كه گفته در حق ايشان صدق مى‌كند،»/ ٣٥٧ و در دنيا پيش از آخرت مشمول آن مى‌شدند، چه خداوند به سبب ستمگريشان آنان را گمراه كرده و چراغ عقل و نور قلب را از ايشان سلب كرده و به حال خودشان رها كرده بود تا در تاريكى كورانه دست و پا بزنند.

آنان را مى‌بينيم كه در ايستگاه قيامت به سخن گفتن مى‌پردازند. مگر نه چنان بود كه در دنيا از طرف پيروانشان به سخنگويى مى‌پرداختند؟! پس امروز بايد به گمراه كردن ديگران اعتراف كنند، و بدون محاسبه به درون آتش درآيند.

آيه ايستار ايشان را در دو نقطه خلاصه مى‌كند

اول: اعتراف به گمراهى

«رَبَّنا هؤُلاءِ الَّذِينَ أَغْوَيْنا- پروردگارا! اينان آن كسانند كه ما گمراهشان كرديم.» و از راه راست به بيراهه‌شان انداختيم.

«أَغْوَيْناهُمْ كَما غَوَيْنا- گمراهشان كرديم به همان گونه كه خود گمراه شديم.» پس ما به نوبه خود از گمراهان بوديم، و اين گمراهى خويش را بر ايشان منعكس ساختيم، و بدين گونه همه حقايق در روز قيامت آشكار مى‌شود، و خداوند متعال گفته است: «لَقَدْ كُنْتَ فِي غَفْلَةٍ مِنْ هذا فَكَشَفْنا عَنْكَ غِطاءَكَ فَبَصَرُكَ الْيَوْمَ حَدِيدٌ- در اين خصوص تو پيش از اين غافل بودى و ما پرده از پيش تو برداشتيم، و ديده تو امروز تيزبين شده است». [٢٢]