تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٠٢ - پيشوايان آتش

و در درياشان افكنديم.» از اين عاقبت پيامبر خدا موسى (ع) از اولين روز آنان را بر حذر داشت، و براى آن براهين و آياتى آورد، و شايسته چنان بود كه فرعون و سپاهيانش پند مى‌گرفتند و به تعقل مى‌پرداختند، و برترين هدف براى نعمت عقل آن است كه

انسان با سنّتهاى خدا آشنا شود و به عواقب كارهايش بينديشد و به هدايت وحى و عقل به كار برخيزد، ولى آنان بر حقيقت بزرگى فروختند.

«فَانْظُرْ كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الظَّالِمِينَ‌- پس نگاه كن كه عاقبت ستمگران چگونه بوده است.» پيامبر خدا (ع) تأكيد كرد كه «إنّه لا يفلح الظّالمون» و قرآن واقعيت عملى اين سنت الاهى را در ضمن داستان فرعون و سپاهيانش براى ما بيان كرده است، و حتى سياق قرآنى آنان را به استكبار توصيف كرده است و نه به ستمگرى، و گفته است: «فَانْظُرْ كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الظَّالِمِينَ‌- تو اى خواننده ارتباط ميان دو آيه را دريابى، و اين گواهى بر آن است.

/ ٣٢٢ اين حقيقت از واقعيت ما دور نيست، و خدا مى‌گويد فَانْظُرْ تا تو اى كسى كه قرآن تلاوت مى‌كنى، چنان نپندارى كه تو از اين سنّتها دورى، يا به آن زمان اختصاص داشته است، و اين از وجوه تمايز اسلوب قرآنى در تربيت است. چه انسان را به آن وابسته مى‌سازد و مسئوليت نگرش و تفكر و بحث منظم را بر او تحميل مى‌كند.

[٤١] قرآن حقيقت ياد شده را بدين گونه تأكيد مى‌كند و مى‌گويد

«وَ جَعَلْناهُمْ أَئِمَّةً يَدْعُونَ إِلَى النَّارِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ لا يُنْصَرُونَ‌- و آنان را پيشوايانى قرار داديم كه (مردم) را به آتش دعوت مى‌كنند و در روز قيامت ياورى ندارند.» بنا بر اين مسئله مسئله شخص فرعون نيست، بلكه خطى در زندگى است، و در آيه ديگرى خداوند متعال مى‌گويد: «وَ جَعَلْنا مِنْهُمْ أَئِمَّةً يَهْدُونَ بِأَمْرِنا لَمَّا صَبَرُوا وَ كانُوا بِآياتِنا يُوقِنُونَ‌- و از آنان قرار داديم پيشوايانى را كه به امر ما راهنمايى مى‌كنند