تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٢٨ - شرح آيات

«وَ تَرَى الْجِبالَ تَحْسَبُها جامِدَةً وَ هِيَ تَمُرُّ مَرَّ السَّحابِ‌- و كوه‌ها را مى‌بينى كه آنها را جامد و بى حركت تصور مى‌كنى در صورتى كه حركت مى‌كنند و همچون ابر جابه‌جا مى‌شوند،» و ما از حركت آنها بى‌خبريم.

«صُنْعَ اللَّهِ الَّذِي أَتْقَنَ كُلَّ شَيْ‌ءٍ- و اين ساخت و صنع خدايى است كه هر چيز را درست و متقن آفريده است،» و كار خود را به بهترين صورت و بدون كمترين خدشه و نااستوارى به انجام مى‌رساند.

«إِنَّهُ خَبِيرٌ بِما تَفْعَلُونَ‌- و او از هر چه مى‌كنيد آگاه و با خبر است.» [٨٩] اتقان و استوارى آشكار شده در آفرينش دليلى بر حكمت صانع و آفريننده جهان است، و انسان براى هدفى آفريده شده و بنا بر آن در معرض محاسبه قرار مى‌گيرد و در نتيجه يا به بهشت مى‌رود يا به آتش دوزخ سپرده مى‌شود.

«مَنْ جاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ خَيْرٌ مِنْها وَ هُمْ مِنْ فَزَعٍ يَوْمَئِذٍ آمِنُونَ‌- هر كس نيكى كند بهتر از آن بهره او مى‌شود، و از كسانى است كه از هول و هراس آن روز در امانند.» مؤمنانى كه تسويه شده اعمالشان نيكى و احسان است، در روز فزع و هراس قيامت احساس اطمينان مى‌كنند، و اين به سبب فرمانبردارى ايشان از خدا است- كه دلها به ياد و ذكر او آرامش و اطمينان پيدا مى‌كند- و اولين چيزى كه مؤمن در روز قيامت پس از برخاستن از گور خود مى‌بيند، دو فرشته است كه در چپ و راست او قرار گرفته‌اند و به او سلام مى‌كنند، و آرامش و سكون را در جان او فرو مى‌ريزند، و نيز آن كه خدا نورى در پيشانى او قرار مى‌دهد كه برخاسته از اعمال نيك او است و صحراى محشر را براى او روشن مى‌كند.

[٩٠] و در مقابل كافر و منافق را محاصره شده در تاريكيهاى مى‌بينيم كه راه خود را در آن نمى‌تواند تشخيص دهد.

«وَ مَنْ جاءَ بِالسَّيِّئَةِ فَكُبَّتْ وُجُوهُهُمْ فِي النَّارِ- و كسانى كه كار بد و