تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٦٠ - شرح آيات

مادرش صالح باشند و خود او چنين نباشد؟ و نيز هر كس كه به او فرمانروايى و پيامبرى و صلاح بخشيده شده، چنان شايسته است كه آنچه را خدا در تصرف او گذاشته است، وسيله‌اى براى ايجاد جدايى ميان او و ديگر صالحان قرار ندهد.

[٢٠] «وَ تَفَقَّدَ الطَّيْرَ فَقالَ ما لِيَ لا أَرَى الْهُدْهُدَ أَمْ كانَ مِنَ الْغائِبِينَ‌- و به جستجوى مرغان پرداخت و گفت: چه شده است كه هدهد را نمى‌بينم، يا شايد از غايبان است.»/ ١٧٢ [٢١] شايد بيم آن داشت كه بيرون رفتن بدون اجازه وى ديگران را به عدم مراعات انضباط تشجيع كند، و به همين جهت او را تهديد به عذاب كرد.

«لَأُعَذِّبَنَّهُ عَذاباً شَدِيداً أَوْ لَأَذْبَحَنَّهُ أَوْ لَيَأْتِيَنِّي بِسُلْطانٍ مُبِينٍ‌- همانا او را با عذابى سخت شكنجه خواهم داد، يا سرش را خواهم بريد، مگر اين كه دليلى آشكار و معقول (براى غيبت خود) بياورد.» [٢٢] «فَمَكَثَ غَيْرَ بَعِيدٍ- پس چندان طول نكشيد.» هدهد بازگشت و چون سليمان از او پرسيد كه: كجا بودى؟

«فَقالَ أَحَطْتُ بِما لَمْ تُحِطْ بِهِ وَ جِئْتُكَ مِنْ سَبَإٍ بِنَبَإٍ يَقِينٍ‌- گفت: به چيزى دست يافتم كه تو به آن دست نيافته‌اى، و خبرى يقين از سبأ براى تو آورده‌ام.» در روايت شريفه آمده است كه

«ابو حنيفه به ابو عبد اللَّه (ع) گفت: سليمان براى چه در ميان مرغان به جستجوى هدهد پرداخت؟ و در جواب شنيد: براى آن كه هدهد در زير زمين آب را چنان مى‌بيند كه روغن در ميان ظرف شيشه‌اى ديده مى‌شود، پس ابو حنيفه به ياران خود نگاه كرد و به خنده افتاد، و چون ابو عبد اللَّه (ع) از سبب خنده او پرسيد، گفت: فدايت شوم، بر تو پيروز شدم، و چون از او پرسيد كه: چگونه؟ گفت: آن كس كه آب را در زير زمين مى‌بيند، آيا نمى‌تواند دام را در خاك ببيند و گردنش گرفتار آن نشود؟ و ابو عبد اللَّه (ع) در پاسخ وى گفت: اى نعمان، آيا نمى‌دانى كه‌