تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٤١٩ - شرح آيات

الدُّنْيا- و گفت كه: بتانى كه جز خدا براى خود برگزيده‌ايد تا دوستى ميان خودتان را در زندگى دنيا معرفى كند.» اين علاقه‌ها غير ثابت و برخاسته از تمايلهاى نفسانى است كه در هنگام مرگ از ميان مى‌رود، و در آن هنگام كه آدميزاد به گور خود فرو برده مى‌شود، در كنار آن مال و عيال و كسان و وابستگيهاى حزبى و دوستيهاى سياسى همه با او وداع مى‌كنند تا به تنهايى روانه مصير و آخرين سرنوشت خود شود.

«ثُمَّ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكْفُرُ بَعْضُكُمْ بِبَعْضٍ وَ يَلْعَنُ بَعْضُكُمْ بَعْضاً وَ مَأْواكُمُ النَّارُ وَ ما لَكُمْ مِنْ ناصِرِينَ‌- سپس در روز قيامت بعضى از شما نسبت به بعضى ديگر كفر مى‌ورزد، و بعضى بعض ديگر را لعنت مى‌كند، و جايگاه شما آتش است و هيچ يار و ياورى نداريد.» در بعضى از جاهاى ديگر قرآن چشم اندازهايى از آخرت مصور شده است، و اين آيه يكى از آن صورتها است كه نزاع ميان جماعتهايى را كه در دنيا با يكديگر متحد بوده‌اند و رابطه آنان مبتنى بر بعضى از ارزشهاى باطل بود، تجسم مى‌بخشد، و آنان را چنان مشاهده مى‌كنيم كه در قيامت به لعنت فرستادن بر يكديگر پرداخته‌اند، و اما درباره مؤمنان پروردگار ما سبحانه و تعالى چنين مى‌گويد: «وَ نَزَعْنا ما فِي صُدُورِهِمْ مِنْ غِلٍّ إِخْواناً عَلى‌ سُرُرٍ مُتَقابِلِينَ‌- و كينه‌اى را كه در سينه‌هاى ايشان بود بركنديم، و همچون برادران بر تختها رو به روى يكديگر مى‌نشينند». [١٢] در حديثى مأثور از ابو عبد اللَّه الصادق- عليه السلام- در تفسير آيه،/ ٤٤٥ از مالك الجهنى نقل شده است كه گفت: ابو عبد اللَّه به من گفت: «اى مالك! هيچ قومى نيست كه افراد آن معتقد به امامى در دنيا باشند مگر اين كه در قيامت بيايد و ديگران را لعنت كند و ديگران به لعنت كردن او بپردازند، جز شما و كسانى كه حالى مثل حال شما داشته باشند». [١٣]