تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٦١ - شرح آيات

«إِنَّهُ عَدُوٌّ مُضِلٌّ مُبِينٌ‌- او (يعنى شيطان) دشمنى آشكارا گمراه كننده است.»/ ٢٧٨ [١٦] موسى بر دشمنش پيروز شد، ولى اين كار سبب مغرور شدن به اين پيروزى براى او نبود، بلكه مى‌خواست غرورى را كه معمولا نصيب پيروزمندان مى‌شود بكشد، و اين كار را از طريق استغفار و متهم كردن نفس به كوتاهى انجام داد، و شايد به همين سبب باشد كه خدا به فرستاده‌اش محمد (ص) فرمان داد كه پس از پيروزى طلب مغفرت كند، و گفت: «إِذا جاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَ الْفَتْحُ* وَ رَأَيْتَ النَّاسَ يَدْخُلُونَ فِي دِينِ اللَّهِ أَفْواجاً* فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ وَ اسْتَغْفِرْهُ إِنَّهُ كانَ تَوَّاباً- چون يارى خدا و پيروزى فرا رسيد* و مردمان را ديدى كه فوج فوج به دين خدا وارد مى‌شوند* به ستايش پروردگارت تسبيحگوى باش و از او آمرزش خواه كه او توبه پذير و آمرزگار است.» در اين جا پيامبر خدا موسى (ع) را مشاهده مى‌كنيم كه پس از دست يافتن به پيروزى بر دشمن خدا و دشمن خودش از خدا طلب مغفرت مى‌كند.

«قالَ رَبِّ إِنِّي ظَلَمْتُ نَفْسِي فَاغْفِرْ لِي فَغَفَرَ لَهُ إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ‌- گفت كه: پروردگارا! من به خود ستم كردم، پس مرا ببخش و خدا او را آمرزيد كه آمرزنده مهربان است.» در تفسيرها آمده است كه: موسى (ع) با درآمدن به شهر عملا خطا كرد، چه هنوز در حالت پنهانى زندگى مى‌كرد، و فرعون دانسته بود كه به مخالفت با او برخاسته است، و گروهى از بنى اسراييل بر گرد او جمع شده‌اند، پس در صدد كشتن او برآمد، و چون در هنگام غفلت مأموران به شهر داخل شد، اين خطايى بود كه از وى سر زد و به همين جهت از خدا طلب آمرزش كرد، و معنى مغفرت در اين جا آن است كه خداوند سبحانه و تعالى آن را پوشيده نگاه دارد.

مثل چنين تفسيرى از امام رضا (ع) روايت شده، و از اين تفسير اندازه كتمان و پوشيده ماندن در عمل رسالى بر ما معلوم مى‌شود.

[١٧] سپس با خداى خود پيمان بست كه از نيرو و علم و حكمتى كه خدا