تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٥٩ - شرح آيات

خط آنان در زندگى پيش مى‌روند.

[١٥] و از نشانه‌هاى احساس موسى (ع) آن است كه در جستجوى خير بود، و دربند آن نبود كه اگر خدا از او راضى باشد، پس از آن برايش در نتيجه آن چه پيش خواهد آمد، در صدد يافتن محرومان بود تا به يارى ايشان برخيزد.

«وَ دَخَلَ الْمَدِينَةَ عَلى‌ حِينِ غَفْلَةٍ مِنْ أَهْلِها- و در هنگام غفلت اهل شهر به آن شهر داخل شد.» كسى كه حامل قضيه‌اى رسالتى است، هنگامى كه به شهرى وارد مى‌شود، طاغوت مخصوصا بر او استيلا پيدا مى‌كند. اگر بخواهد در آن شهر به عملى نظامى بپردازد، يا اعلاميه‌اى را منتشر كند، يا در صدد خبرگيرى و جاسوسى باشد، واجب است كه ساده نباشد، بلكه لازم است كه به هوشيارى و پيوسته بر حذر بودن عمل كند، و زمان مناسبى را در نظر بگيرد كه بتواند خودش را در آن زمان از نظر گماشتگان دستگاه حاكم دور و امر خود را مخفى نگاه دارد، و شايد ورود موسى در شهر شب هنگام يا اوايل صبح بوده است، و بسا هست كه در زمانى اين كار صورت گرفته بود كه مأموران نظام سرگرم كارهاى ديگرى بوده‌اند.

«فَوَجَدَ فِيها رَجُلَيْنِ يَقْتَتِلانِ هذا مِنْ شِيعَتِهِ وَ هذا مِنْ عَدُوِّهِ‌- پس از آن دو مرد را در حال كارزار كردن با يكديگر يافت كه يكى از آن دو از پيروان وى بود و يكى ديگر از دشمنان او.» به سبب اعمال سياسى و فرهنگى كه نهضت رسالى به آن پرداخته بود، و شايد اعمال ميدانى در مبارزه‌اى كه ميان آن و فرعون در آن هنگام جريان داشت، امكان آن فراهم آمد كه در مجتمع جريانى مخالف با سلطه موجود پديدار شود، و حتى بيش از اين پيش رود و سطح مبارزه ميان اين جريان و جريانى ديگر به حدّ رو به رو شدن مستقيم برسد، و از مهمترين مسئوليتها و امور واجب حركت رسالى در آن هنگام كه به تراز دخالت توده‌ها در مبارزه مى‌انجامد، آن است كه بر ميدان چنان مستولى شود كه مبارزه نتيجه منفى براى برنامه‌ها و تحرك آن نداشته باشد.

/ ٢٧٧ و از آيه كريمه چنان برمى‌آيد كه: موسى (ع) از ابتدا نهضت مكتبى را به‌