تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٧١ - شرح آيات

كه به چه فرمان بايد بدهى.» و تو به هوا و هوس فرمان نمى‌دهى، ولى خوب تأمل كن و سپس فرمان بده.

[٣٤] «قالَتْ إِنَّ الْمُلُوكَ إِذا دَخَلُوا قَرْيَةً أَفْسَدُوها وَ جَعَلُوا أَعِزَّةَ أَهْلِها أَذِلَّةً- (بلقيس) گفت: هنگامى كه پادشاهان وارد شهر مى‌شوند، در آن فساد مى‌كنند، و بزرگان آن سرزمين را خوار مى‌سازند.» بلقيس ديدگاه خود را براى مشاوران چنين بيان كرد كه: اگر ما به كشور سليمان برويم، سرزمينهايمان سالم مى‌ماند، ولى اگر او با سپاهيانش بر ما فرود آيند، سرزمينهاى ما در زير سم ستوران ايشان ويران خواهد شد، چه هنگامى كه پادشاهان به سرزمين وارد مى‌شوند، قصد بهره‌مند شدن از خيرات آن را دارند و به بهره‌كشى از آنها به مصلحت خود برمى‌خيزند و سبب ويرانى مى‌شوند، و صاحبان زمين و فرزندان آن سرزمين طبعا نسبت به درآمدهاى كشور خود چشم اميد دارند، و چون خيرات سرزمين خود را گرفتار غارت بيگانه مى‌بينند همچون نيشترى بر جانهاشان كارگر مى‌شود؛ كشاورزى كه- مثلا- زمين خود را محافظت مى‌كند و با بهره‌بردارى لا ينقطع آن را از حاصلخيزى نمى‌اندازد، و آن را يك سال كشت مى‌كند و سال ديگر ناكشته به حال خود مى‌گذرد تا آماده براى كشت سال بعد باشد،/ ١٨٣ و به همين گونه در همه موارد لازم ديگر همه احتياطها را به كار مى‌برد، با تسلّط اجنبى آن زمين را از دست مى‌دهد و گاه تا پس از ده سال هم آن حاصلخيزى عادى به زمين بازنمى‌گردد.

بنا بر اين اگر از نيروهاى شرق و غرب دورى گزينيم، مى‌توانيم براى خود برنامه‌ريزى سالمى فراهم آوريم، و از نفت خود به اندازه‌اى كه نياز داريم و هزينه‌هاى ما را تأمين مى‌كند استخراج كنيم، و قسمتى درآمد صادرات نفت را براى كشاورزى و قسمتهاى ديگر را براى صنعت و آبادانى زمين و ديگر هزينه‌هاى كشور اختصاص دهيم و روى پاى خودمان بايستيم. ولى اگر منابع نفتى ما به غرب و شرق ارتباط پيدا كند، چيزى از آنها به دست ما نمى‌رسد، چه درآمد آنها به گنجينه‌هاى اموال اجنبى ريخته مى‌شود تا براى ما سلاح و كالا صادر كنند و