فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٣١٦ - ايراد مصنف بر كلام صاحب اسفار

ماهيّات آنها هر كدام فى نفسه از يك مقوله خاصّى مى‌باشند و باعتبار وجود

ذهنى كه دارند نه جوهر بوده و نه عرض محسوب مى‌شوند.

و امّا اينكه گفته شد وجود صور براى نفس بمعناى ظهور آنها براى آن‌

مى‌باشد:

بايد در مقابل اين گفتار اظهار كنيم:

ظهور ماهيّات و صور در نفس چيزى غير از همان ماهيّات و تحقّق و

كونشان نبوده و امر زائدى بر آن نمى‌باشد زيرا ظهور شيئ امرى نيست كه زائد بر

وجودش در ذهن بوده و منضمّ بآن باشد و الّا بايد اين وجود و ظهور عبارت از ظهور

نفس وجود و ظهور باشد و همانطوريكه گفتيم غير از ظهور ماهيّت امر ديگرى در

اينجا وجود ندارد يعنى ماوراء ظهور و وجود صور معقوله وجود ديگرى در بين‌

نيست. و از طرف ديگر كيف از محمولات بالضّميمه يعنى اعراض خارجيّه‌

است كه در حملشان بر موضوعات محتاج به حيثيّت تقييديّه خارجيّه هستيم و

اينطور نيست در مقابل ظهور نفسى بوده و يا امر اعتبارى محض همچون اضافات‌

محضه باشد.

و اگر بنا باشد ظهور و وجود صور براى نفس نسبتشان مقوليّه باشد بايد

ماهيّت علم را از مقوله اضافه دانست نه كيف و اگر آنرا اضافه اشراقيّه از نفس‌

بدانيم علم وجود مى‌شود پس علم نور و ظهور بوده و هر دو وجود مى‌باشند و پرواضح‌

است كه وجود ماهيّت نيست فلذا اطلاق ماهيّت خاصّه بر علم و بملاحظه آن‌

كيف بالذّات دانستنش صحيح نمى‌باشد.

شرح فارسى:

توضيح‌

ايراد مصنّف بر كلام صاحب اسفار

حاصل اشكال مصنّف بر كلام صاحب اسفار اينستكه صور علميّه در