فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٤٤ - تأويل مذهب متكلمين

و كيفيّت ارجاع آنستكه مى‌گوئيم:

آنچه متكلّمين در مفهوم گفته‌اند بر حقيت وجود تنزيل مى‌گردد يعنى‌

مى‌گوئيم:

اينكه متكلّمين اظهار داشته‌اند وجود مفهوم واحد است مقصودشان‌

آنستكه وجود حقيقت واحده‌اى مى‌باشد چنانچه عينا در مذهبى كه به اذواق‌

فصول الحكمة، شرح فارسى بر منظومه (مبحث الهيات) ؛ ج‌١ ؛ ص٢٤٤

ألّهين نقل شد اينمعنى وجود دارد.

و مرادشان از « حصص وجود» تجلّياتى است كه مستلزم تكثّر در متجلّى‌

نبوده مگر صرفا نسبت و اضافات را تكثّر ببخشد چنانچه خود گفته‌اند:

در مفهوم وجود تكثّرى نيست مگر آنكه اضافه آن به يك‌يك ماهيّت‌

موجب عروض تكثّر باشد.

و همانطورى كه حصّه همان مفهوم واحد است منتهى با اين قيد كه‌

بخصوصيّات و افراد اضافه و نسبت دارد بطوريكه بعنوان موجودات مضاف ملاحظه‌

مى‌شود نه آنكه در عالم لحاظ مستقلّ باشد چه آنكه وقتى مستقلّ در نظر گرفته‌

شود طرف اضافه قرار مى‌گيرد و اين خلاف فرض است.

عينا معنون اين مفهوم حصّه حقيقيّه‌اى است كه نفس حقيقت وجود

است منتهى با اين قيد كه واجد اضافه اشراقيّه و ربط محض به حقيقت وجود

يعنى واجب تبارك و تعالى دارد بطورى كه در وقت لحاظ از حقيقت وجود خالى‌

و جدا نمى‌باشد.

شرح فارسى:

توضيح‌

قول دوّم‌

قول دوّم، قول متكلّمين است كه وجود را مفهوم اعبتارى دانسته و

بحصص قائل شده‌اند و شرح آن قبلا گذشت و گفته شد كه اين كلام اگر

ظاهرش مراد باشد باطل و فاسد است، لذا مصنّف براى اينكه آنرا از اين بطلان و