فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٣٩٤ - شبهات معتزله و جواب مصنف(ره) از آنها

شرح عربى: و منها انّ جنس الماهيّات الحقيقيّة العرضيّة كلونيّة السّواد

ليس بمعدوم و الّا لتقوّم الموجود بالمعدوم.

و لا موجود و الّا لزم قيام العرض بالعرض لانّ التّركيب الحقيقىّ على‌

قيام الاجزاء بعضها ببعض.

و الجواب انّ الاعراض بسائط خارجيّة فلا تقوّم فيها فى الخارج حتّى‌

لو كانت اللّونيّة معدومة فى الخارج لزم تقوّم الموجود بالمعدوم.

و ايضا قيام العرض بالعرض جائز.

ترجمه: و از جمله اشكالات اينستكه گفته‌اند:

جنس ماهيّات حقيقيّة عرضيّه همچون لونيّت سواد نه معدوم است و نه‌

موجود.

امّا معدوم نيست بجهت آنكه در صورت معدوم بودن لازم مى‌آيد كه‌

موجود بمعدوم تقوّم داشته باشد.

و امّا موجود نيست بخاطر آنكه در صورت موجود بودن لازم مى‌آيد عرض‌

به عرض قائم باشد چه آنكه تركيب حقيقى بر اينستكه برخى از اجزاء ببعض ديگر

قائم باشد.

جواب از اين شبهه آنستكه مى‌گوئيم:

اعراض بسائط خارجيّه بوده از اينرو در آنها تقوّم خارجى وجود ندارد تا

اگر لونيّت را در خارج معدوم دانستيم لازم بيايد كه موجود تقوّم بمعدوم داشته‌

باشد.

و همچنين قيام عرض به عرض امر ممكن و جايزى مى‌باشد.

شرح فارسى:

توضيح‌

شبهه سوّم‌

جنس ماهيّات حقيقيّة عرضيّه مانند لونيّت سواد و بياض (كه ماهيّت‌