فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٩٦ - دليل بر عينيت وجود و ماهيت در حقتعالى

ترجمه: ماهيّت حقتعالى همان انيّت و وجود او است.

مقصود از « ماهيّت » آنچيزى است كه شيئ بواسطه‌اش شيئ مى‌باشد

و به تعبير ديگر:

شيئيّت شيئ بآن وابسته و قائم مى‌باشد.

و اضافه كلمه « انيّت » به ضميرى كه راجع به حقتعالى است اشاره باين‌

نكته مى‌باشد كه مقصود عين بودن وجود خاصّ جناب اقدس الهى است با

ماهيّتش و مراد از وجود خاصّ او همان وجودى است كه بآن موجود مى‌باشد نه‌

وجود مطلقى كه در آن با ممكنات مشترك است چه آنكه اين وجود مطلق در

جميع ماهيّات زائد بحساب آمده و تمام حكماء بآن معترفند.

پس در نتيجه بايد بگوئيم:

حقتعالى صرف نور و بحت وجود است و مراد از بحت وجود همان‌

وجودى است كه عين وحدت حقّه و هويّت شخصيّه مى‌باشد.

دليل بر عينيّت وجود و ماهيّت در حقتعالى‌

دليل بر عينيّت وجود و ماهيّت در حقتعالى اينستكه:

اگر وجودش عين ماهيّتش نباشد با آن مغاير و عارض بر آن مى‌باشد و

وقتى وجود را براى ماهيّتش عرضىّ دانستيم يعنى او را رشيئ و وجود فرض‌

كرديم كما اينكه موجودات امكانى عبارتند از ماهيّت و وجود مقتضاى عروض‌

آنستكه وجود عارض بر ماهيّت را معلول و ماهيّتش را علّت بدانيم چه آنكه هر

موجودى كه عرضىّ باشد معلول بحساب مى‌آيد چنانچه گفته‌اند:

ذاتى آنستكه معلول نبوده و عرضى آنستكه معلول باشد.