فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٨٢ - دليل بر خير محض بودن وجود

قوله: و هى ستّة: ضمير « هى » به ادلّه مذهب منصور راجع است.

قوله: لانّه منبع: ضمير در « لانّه » به وجود راجع است.

قوله: انّه لا شرف و لا خير فى المفهوم الاعتبارى: ضمير در « انّه » بمعناى‌

« شأن » مى‌باشد.

شرح عربى: و الثّانى قولنا:

و الفرق بين نحوى الكون، اى الكون الخارجى و الكون الذّهنى يفى باثبات‌

المطلوب.

بيانه:

انّ الماهيّة الوجود الخارجىّ يترتّب عليها الآثار المطلوبة منها و فى‌

الوجود الذّهنى بخلافه فلو لم يكن الوجود متحقّقا بل المتحقّق هى‌

الماهيّة و هى محفوظة فى الوجودين بلا تفاوت لم يكن فرق بين الخارجى‌

و الذّهنى و التّالى باطل فالمقدّم مثله.

ترجمه:

دليل دوّم‌

دليل دوّم بر اصالت وجود و اعتبارى بودن ماهيّت كلام ما است در

مصراع دوّم اين بيت:

و الفرق بين نحوى الكون يفى: يعنى فرقى كه بين دو نحوه وجود يعنى وجود

خارجى و وجود ذهنى است وافى باثبات مطلوب مى‌باشد.

بيان و شرح ايندليل چنين است:

ماهيّت در وجود خارجى بر آن آثار مطلوبه‌اى مترتّب مى‌شود و حال‌

آنكه در وجود ذهنى بر خلاف، چنين آثارى ندارد، پس اگر وجود تحقّق نداشته و

متحقّق ماهيّت باشد در حاليكه اين ماهيّت در هر دو نحو وجود محفوظ و ثابت‌

است بدون اينكه تفاوتى در آن راه يافته باشد نبايد فرقى بين وجود خارجى و

ذهنى ديده شود و مى‌بينيم كه اين تالى باطل است پس مقدّم يعنى اصالت‌