فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤٥٣ - بيان دو اصطلاح در نفس الامر

اذ: تعليليّه.

فى صوادق القضايا: از قبيل اضافه صفت بموصوف است و مجرور بفى متعلّق به‌

« صدقا » است و تقدير عبارت « اذ صدقا فى صوادق القضايا» است و

مصراع دوّم معطوف بمصراع اوّل است.

ترجمه: نفس الامر از خارج اعمّ مطلق است زيرا نفس الامر هم شامل خارج است‌

و هم ذهن چنانچه از ذهنى اعمّ من وجه است بجهت اينكه هر دو در قضاياى صادقه‌

مجتمع بوده و در قضاياى كاذبه ذهنى صادق است بدون نفس الامر و در حقتعالى‌

نفس الامر صادق است بدون ذهنى.

شرح عربى: ثمّ بيّنا النّسبة بين نفس الامر و الخارج و الذّهن بقولنا: من خارج اعمّ،

اى نفس الامر.

حذف لانّ الكلام قد كان فيه، اعمّ مطلق من الخارج، اذ للذّهن‌

عمّ، فكلّ ما هو فى الخارج فهو فى نفس الامر من غير عكس، كما، انّ‌

نفس الامر، من الذّهنى من وجه اعمّ، ثمّ ذكرنا مادّة الاجتماع‌

و الافتراق بقولنا:

اذ فى صوادق القضايا، كقولنا الاربعة، زوج، صدقا، اى اجتمع نفس‌

الامر و الذّهني؛ و فى، قضايا، كواذب و، في حقّ، مطلق عزّ اسمه،

فرقا.

ففى الكواذب مثل الاربعة فرد يتحقّق الذّهنى لا النّفس الامري و في‌

الحقّ تعالى يصدق النّفس الامري لا الذّهنيّ لكونه خارجيّا صرفا لا

يحيط به عقل و لا و هم.

و من هذا ظهر النّسبة بين الخارج و الذّهن ايضا.

و التّعبير بالذّهن مرّة و بالذّهني اخرى للإشارة الى جريان هذه النّسب‌

بعينها في ذوات النّسب.