فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٤٦ - ادله مصنف(ره) بر اشتراك وجود

تجزيه و تركيب‌

من: از حروف جارّه.

ما: موصوله، و مجرور به « من » ، متعلّق به استقرّ، خبر مقدّم.

به: جارّ و مجرور، متعلّق به « ايّد » .

أيّد: بصيغه مجهول.

الادّعاء: نائب فاعل، و جمله « به ايّد الادّعاء» صله و عائد براى « ماء »

مى‌باشد.

ان: مخفّفه از مثقّله مى‌باشد.

جعله: اسم « ان » ، مضاف و مضاف اليه.

قافية: مفعول دوّم « جعله » .

ايطاء: خبر « ان » و جمله « ان جعله قافية ايطاء» در محلّ مبتداء و جمله‌

« ممّا به الخ» خبرش مى‌باشد.

ترجمه: قرار دادن وجود را بعنوان قافيه براى ابيات كه بلغاء آنرا عيب گرفته‌اند از

امورى است كه مدّعاى ما را تأييد مى‌كند.

شرح عربى:

و السّادس‌

ما اشير اليه بقولنا:

ممّا به ايّد الادّعاء، اى دعوى الاشتراك المعنوىّ، ما نقله الفخر الرّازى‌

فى شرحه للاشارات عن القوم و هو:

ان، مخفّفة عن المثقّلة، جعله، اى جعل الوجود، قافية، لابيات، ايطاء، و

هو تكرار القافية المعيب عند البلغاء، فدلّ على انّ له معنى واحدا و لو كان‌

مشتركا لفظيّا لم يلزم من الجعل المذكور ايطاء كما لو جعل لفظ العين‌

قوافى الابيات بل ينبغى ان يحكم بالتّحسين، لانّه يصيّرها من باب‌

تجنيس القافية المعدود من المحسّنات البديعيّة.