فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٢٨ - تضعيف مصنف(ره) نسبت بمذهب حكماء مشاء

ترجمه: و نيز مى‌گوئيم:

اگر صحيح باشد كه مفهوم واحدى را از اشياء متخالف بملاحظه اينكه‌

متخالف هستند انتزاع نمود يا در وقت صدقش بر آنها خصوصيّت فرد مورد صدق‌

اعتبار و ملاحظه مى‌شود كه در اينفرض بعد از صدقش بر آن بملاحظه خصوصيّتى‌

كه دارد بر ديگرى كه در تحتش قرار گرفته و واجد خصوصيّتى ديگر است صدق‌

نمى‌كند.

و يا در وقت صدقش بر فردى خصوصيّت فرد ديگر را ملاحظه مى‌كنيم كه‌

در اينصورت بر فرد مورد حمل نبايد صادق باشد و اگر مجموع خصوصيّات افراد را

در وقت حمل در نظر بگيريم واحد مزبور وجودى ديگر غير از وجود يك‌يك افراد

كه از هم منهاض و ممتاز هستند ندارد و بفرض داشتن وجودى ديگر بايد بپذيريم‌

كه واحد با حفظ وحدتش عين كثير مى‌باشد.

شرح فارسى:

توضيح‌

جواب دوّم‌

اگر فرض كرديم زيد داراى خصوصيّاتيست مباين با عمرو مثلا او داراى‌

قدى بلند است و عمرو قدش كوتاه مى‌باشد كه باين اعتبار متعدّد محسوب‌

مى‌شوند حال اگر كلّى طبيعى يعنى انسان بنا باشد از ايندو بوصف تكّثر و تعدّد

انتزاع شود از سه حال خارج نيست يا انسان عبارتست از موجود خارجى بوصف‌

طول قامت كه در اينصورت بر عمرو نبايد صدق كند و يا موجود خارجى است‌

بقيد كوتاهى قامت كه در اينفرض بر زيد صادق نيست و يا انتزاعش بلحاظ

مجموع وصفين است و اين مستلزم دو اشكال است.

١- لازم مى‌آيد هر كدام بتنهائى منشاء انتزاع آن نباشند و اين خلاف‌

فرض است.

٢- مجموع بما هو مجموع موجود نيست تا بتواند منشاء انتزاع واقع شود،