فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٧٢ - رأى حكماء مشاء و اشراق در اصالت وجود و ماهيت

و در ذيل به قائلين هر كدام از ايندو اشاره مى‌شود:

قوله: له ماهيّة و وجود: ضمير در « له » به ممكن زوج راجع است.

قوله: باصالتهما: يعنى اصالت ماهيّت و وجود.

قوله: نفس تحقّق الماهيّة و كونها: ضمير در « كونها » به ماهيّت راجع بوده و

اين كلمه عبارت ديگر « تحقّق الماهيّة» مى‌باشد.

شرح عربى: بل اختلفوا على قولين:

احدهما: انّ الاصل فى التحقّق هو الوجود و الماهيّة اعتباريّة و مفهوم‌

حاك عنه متّحد به و هو قول المحقّقين من المشّائين و هو المختار كما فى‌

النظّم:

انّ الوجود عندنا اصيل.

و ثانيهما: انّ الاصل هو الماهيّة و الوجود اعتبارى و هو مذهب شيخ‌

الاشراق شهاب الدّين السّهروردى و هو المشار اليه بقولنا:

دليل من خالفنا عليل.

ترجمه:

رأى حكماء مشّاء و اشراق در اصالت وجود و ماهيّت‌

بلكه حضرات در اينمقام اختلاف داشته و بينشان دو قول مى‌باشد:

اوّل: آنكه اصل در تحقّق وجود بوده و ماهيّت اعتبارى و مفهومى است‌

كه از وجود حكايت نموده و با آن متّحد است و اين قول محقّقين از مشّائين بوده و

مختار ما نيز همين است چنانچه در نظم گفتيم:

انّ الوجود عندنا اصيل: يعنى حقّا وجود نزد ما اصالت دارد.

دوّم: آنكه اصل ماهيّت بوده و وجود اعتبارى است و اين رأى شيخ‌

اشراق يعنى شهاب الدّين سهروردى است كه با مصراع دوّم بآن اشاره كرديم: