فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٤٠ - ادله مصنف(ره) بر اشتراك وجود

ثابت شد در حاليكه اين حضرات همچون شخص زكامى كه از بوى مشك‌

گريزان است از لزوم اشتراك و التزام بآن فرارى مى‌باشند.

شرح فارسى:

توضيح‌

قائلين بنفى اشتراك وجود همچون ابو الحسن اشعرى و ابو الحسين بصرى‌

و نيز بسيارى از معاصرين مصنّف (ره) گفته‌اند:

اگر اشتراك را در وجود معتقد شويم، لازم مى‌آيد معلول را مشابه و

هم سنخ با علّت فرض كرده باشيم و آن درست نيست زيرا علّت واجب و معلول‌

ممكن است، او غنّى بالذّات و ما فقير مطلق مى‌باشيم، پس چگونه مى‌توان بين او

و ما جهت اشتراكى قائل شد.

مصنّف (ره) مى‌فرمايد:

اين مقاله خصم صحيح نيست و دليل بر بطلانش دو امر مى‌باشد:

امر اوّل‌

سنخيّت و مشابهت بين علّت و معلول اگر بنحو شباهت سايه با صاحب‌

سايه باشد نه تنها محذورى ندارد بلكه از شرائط علّيّت اين است و الّا چگونه‌

ممكنست فرض علّيّت بين دو شيئ كه بينشان تباين بحت است نمود.

امر دوّم‌

اين استدلال و منطق از خصم منجر مى‌شود به عدم معرفت به ذات و

صفات حقتعالى و در اين وادى بايد معطّل ماند، زيرا وقتى بگوئيم:

واجب موجود است اين قضيّه‌اى است صادق و مطابق با واقع كه بعد از

القاء آن هر كسى مفهوم بديهى وجود را از آن مى‌فهمد و پيش او ضرورى است‌

كه اين مفهوم عنوان و حقيقت واحدى است در تمام موجودات اگرچه در برخى‌

از مصاديق از جهات سه‌گانه ذيل غير متناهى است: